TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, tại hội nghị khoa học do Đại học Y Dược TP.HCM phối hợp Pfizer Việt Nam tổ chức ngày 12/5, cho biết cho biết bệnh não mô cầu xâm lấn diễn tiến rất nhanh, có thể gây tử vong trong vòng 24-48 giờ nếu không được điều trị kịp thời. Tỷ lệ tử vong có thể vượt 50% ở những trường hợp không được chẩn đoán sớm.
Ngay cả khi được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, khoảng 5-10% bệnh nhân vẫn tử vong. Trong số người sống sót, hơn 10% gặp di chứng nặng nề như mất thính lực, suy giảm nhận thức, động kinh hoặc tàn tật do hoại tử chi.
Thống kê của Bộ Y tế, hơn ba tháng đầu năm, cả nước ghi nhận 24 trường hợp mắc bệnh não mô cầu, trong đó có 4 ca tử vong. Trẻ dưới 15 tuổi chiếm 46% tổng số ca mắc. Số ca bệnh tăng gần 50% so với cùng kỳ năm ngoái.
Theo bác sĩ An Nghĩa, bệnh não mô cầu xâm lấn có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở trẻ dưới một tuổi, thanh thiếu niên, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch. Tại Việt Nam, số ca mắc tập trung ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi và thanh thiếu niên, trong đó trẻ dưới một tuổi chiếm nhiều nhất. Nguy cơ mắc bệnh cũng cao hơn ở những người sống trong môi trường đông đúc như trường học, ký túc xá hay doanh trại quân đội.
Bệnh nhi mắc não mô cầu. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
PGS.TS.BS Cao Hữu Nghĩa, Trưởng Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TP.HCM, cho biết vi khuẩn não mô cầu có 12 nhóm huyết thanh, trong đó khoảng 95% trường hợp trên toàn cầu do 5 nhóm A, B, C, W và Y gây ra. Tuy nhiên, sự lưu hành các nhóm huyết thanh có thể thay đổi theo thời gian và khu vực địa lý.
Dẫn dữ liệu từ Australia giai đoạn 2008-2018, ông Nghĩa cho biết nhóm huyết thanh B từng chiếm ưu thế đến năm 2015, trong khi nhóm W bắt đầu gia tăng đáng kể từ năm 2014. Đến năm 2017, số ca bệnh do nhóm B và W gây ra đã tương đương nhau.
"Dịch tễ bệnh não mô cầu không cố định mà thay đổi theo thời gian, khu vực, nhóm tuổi và nhóm huyết thanh lưu hành, nên cần có chiến lược dự phòng bao phủ rộng hơn", ông Nghĩa nói.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, lộ trình kiểm soát viêm màng não đến năm 2030 đặt mục tiêu giảm 50% số ca viêm màng não do vi khuẩn có thể phòng ngừa và giảm 70% số ca tử vong, đồng thời giảm tàn tật và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh sau mắc viêm màng não.
Các chuyên gia nhận định với mức độ nguy hiểm, khả năng gây tử vong nhanh và nguy cơ để lại di chứng nặng nề, bệnh não mô cầu xâm lấn cần được chủ động phòng ngừa sớm. Hội Y học Dự phòng Việt Nam khuyến cáo cần chủ động tiêm vaccine cho các nhóm nguy cơ cao, đặc biệt là trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người lớn tuổi, người có bệnh nền và người sống hoặc làm việc trong môi trường tập trung đông người.
