Chuẩn bị mang thai có thể duy trì chế độ ăn chay?

Tôi ăn chay đã 5 năm, hiện sức khỏe tốt. Nếu duy trì chế độ này khi mang thai có bé có nguy cơ thiếu chất và ảnh hưởng tăng trưởng không? (Minh Anh, 30 tuổi, Hà Nội)

Trả lời:

Bạn vẫn có thể duy trì chế độ ăn chay khi chuẩn bị mang thai và trong thai kỳ, nếu khẩu phần được xây dựng hợp lý, cung cấp đủ năng lượng, chất dinh dưỡng. Chế độ ăn chay không cân đối dẫn đến thiếu những dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe của mẹ, quá trình tạo máu, phát triển não, hệ thần kinh, xương và mô của thai nhi.

Trước khi mang thai, bạn nên khám sức khỏe tổng quát và cho bác sĩ biết mình đang ăn chay có sử dụng trứng, sữa hay thuần thực vật hoàn toàn. Người ăn chay có dùng trứng, sữa thường dễ đáp ứng nhu cầu protein, vitamin B12, canxi, iốt và choline hơn người ăn thuần thực vật. Bác sĩ có thể đánh giá cân nặng, chỉ số khối cơ thể, khẩu phần ăn, tiền sử bệnh, thuốc hoặc thực phẩm bổ sung đang sử dụng, cân nhắc xét nghiệm công thức máu, ferritin...

Trong chế độ ăn hằng ngày, mỗi bữa chính nên có protein từ đậu phụ, đậu nành, các loại đậu, lạc, hạt, ngũ cốc nguyên hạt, thêm trứng, sữa và sản phẩm từ sữa nếu chế độ ăn cho phép. Bạn tránh chỉ ăn cơm, bún, mì với rau củ và nước tương vì dễ thiếu protein và năng lượng.

Sắt từ thực vật có trong các loại đậu, đậu phụ, rau lá xanh, hạt và ngũ cốc tăng cường vi chất nhưng khó hấp thu hơn sắt từ thực phẩm động vật. Bạn nên ăn kèm thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, ổi, kiwi, cà chua, ớt chuông, tránh uống trà, cà phê trong hoặc ngay sau bữa ăn.

Vitamin B12 quan trọng với quá trình tạo máu và phát triển hệ thần kinh của thai nhi. Thực phẩm thực vật tự nhiên hầu như không cung cấp vitamin B12 đáng tin cậy. Người ăn thuần thực vật cần dùng thực phẩm tăng cường B12 hoặc sản phẩm bổ sung theo tư vấn chuyên môn.

Bạn cũng cần chú ý iốt, choline, canxi, vitamin D và omega-3. Iốt cần cho hoạt động tuyến giáp của mẹ và phát triển não bộ thai nhi, có thể dùng muối iốt ở mức phù hợp. Choline có trong trứng, đậu nành, các loại đậu, lạc, súp lơ xanh và một số loại hạt. Canxi có thể đến từ sữa, sữa chua, phô mai, hoặc sữa thực vật không đường được tăng cường canxi, vitamin D. Hạt lanh, hạt chia, óc chó, dầu cải cung cấp omega-3 ALA, nhưng khả năng chuyển đổi thành DHA còn hạn chế.

Bạn lưu ý ăn chay vẫn có thể dẫn đến tăng cân quá mức, rối loạn đường huyết hoặc thiếu vi chất nếu khẩu phần chủ yếu là cơm trắng, mì, đồ chiên, bánh ngọt, nước ngọt và món chay chế biến sẵn. Bạn nên ưu tiên thực phẩm ít qua chế biến và thực phẩm tăng cường vi chất phù hợp.

Bạn không bắt buộc phải ăn thực phẩm động vật trở lại nếu có thể xây dựng khẩu phần đầy đủ, đa dạng và được theo dõi phù hợp. Người ăn thuần thực vật, nhẹ cân, thiếu máu, nghén nhiều, mang đa thai, có bệnh đường tiêu hóa hoặc tiền sử thai chậm tăng trưởng nên trao đổi sớm với bác sĩ để được tư vấn, có kế hoạch theo dõi thai kỳ.

Khoa Dinh dưỡng
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội