Bệnh cơ xương khớp tự miễn là một nhóm bệnh mạn tính, xảy ra do hệ miễn dịch tấn công nhầm các mô khớp, cột sống, cơ, da và nhiều cơ quan khác trong cơ thể. ThS.BS Hoàng Đoan Trang, khoa Cơ Xương Khớp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết một số bệnh cơ xương khớp tự miễn thường gặp dưới đây nên lưu ý.
Viêm khớp dạng thấp gây viêm từ một đến nhiều khớp mạn tính kèm tổn thương nhiều cơ quan khác. Bệnh thường biểu hiện ở các khớp nhỏ như khớp ngón tay, khớp bàn - ngón tay, cổ tay, khuỷu, gối, bàn ngón chân... đối xứng hai bên, sưng nóng đau tại khớp, cứng khớp buổi sáng kéo dài. Viêm khớp dạng thấp phổ biến hơn ở nữ giới, thường gặp trong độ tuổi trung niên. Bệnh không được chẩn đoán và điều trị hiệu quả có thể để lại di chứng biến dạng khớp nặng.
Viêm khớp cột sống là nhóm bệnh lý cột sống huyết thanh âm tính có các đặc điểm lâm sàng và di truyền tương tự tổn thương khớp cùng chậu, cột sống, viêm khớp ngoại vi, viêm ruột, viêm da... và sự hiện diện của kháng nguyên HLA-B27.
Bệnh thường gặp hơn ở nam giới, trẻ tuổi với biểu hiện như đau âm ỉ vùng thắt lưng, vùng chậu, tăng về đêm và sáng sớm, đau khi nghỉ ngơi, cải thiện khi vận động. Theo thời gian, viêm mạn tính có thể dẫn đến dính cột sống, làm cột sống mất linh hoạt, người bệnh không đứng thẳng được, hay gây dính các khớp viêm hạn chế khả năng vận động, gây tàn phế.
Viêm khớp vảy nến là tình trạng viêm khớp liên quan đến bệnh vảy nến. Quá trình viêm với sự tham gia của các tế bào miễn dịch gây ra các rối loạn ở cả da, móng, khớp, cột sống và các điểm bám gân. Bệnh thường gặp ở người trưởng thành có tiền sử vảy nến, nhưng đôi khi viêm khớp xuất hiện trước tổn thương da. Bệnh gây đau khớp không đối xứng, sưng toàn bộ ngón tay hoặc ngón chân, tổn thương móng, đau điểm bám gân cơ.
Bác sĩ Trang khám cho người bệnh cơ xương khớp tự miễn. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Xơ cứng bì toàn thể là bệnh hệ thống chưa rõ nguyên nhân làm giảm độ đàn hồi, xơ cứng ở da, tổn thương vi mạch và tổn thương các cơ quan nội tạng (mạch máu, tim, phổi, thận, đường tiêu hóa). Bệnh thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài với triệu chứng chính là hiện tượng Raynaud, do tình trạng co thắt các mạch máu nhỏ ở ngón tay, ngón chân khi gặp lạnh hoặc khi thay đổi cảm xúc mạnh, làm giảm lưu lượng máu, khiến da chuyển màu nhợt nhạt, rồi xanh tái, sau đó đỏ tím. Da người bệnh thường dày lên, cứng, mất đàn hồi. Người bệnh bị khó thở, khó nuốt, trào ngược dạ dày. Bệnh tiến triển có thể gây xơ phổi, tăng áp phổi, suy thận, có thể tử vong.
Viêm cơ tự miễn là nhóm bệnh gồm viêm da cơ, viêm đa cơ, viêm cơ hoại tử qua trung gian miễn dịch và viêm cơ thể vùi. Bệnh xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công nhầm vào các sợi cơ khỏe mạnh của cơ thể, gây viêm và suy yếu cơ. Ngoài tổn thương cơ, đôi khi kèm các triệu chứng da, bệnh có thể có biểu hiện ở khớp, phổi, tiêu hóa và tim mạch. Ở giai đoạn cuối, viêm cơ tự miễn có thể gây suy hô hấp, suy tim, đe dọa tính mạng người bệnh.
Bác sĩ Trang cho biết các bệnh cơ xương khớp tự miễn đều là bệnh mạn tính, chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể điều trị bằng nhiều phương pháp, như các loại thuốc sinh học tác động vào cơ chế bệnh sinh. Thuốc sinh học được coi là một liệu pháp trúng đích, tác dụng nhanh trong thời gian ngắn nếu đáp ứng, hiệu quả tốt và bền vững, giảm tác dụng phụ toàn thân khi sử dụng các thuốc điều trị khác.
Bác sĩ lưu ý trước và trong quá trình điều trị thuốc sinh học, người bệnh cần được sàng lọc kỹ, theo dõi, kiểm tra và đánh giá định kỳ, do thuốc sinh học có thể gây ức chế miễn dịch, tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội như viêm gan virus, lao, HPV... Người bệnh cần tuân thủ điều trị lâu dài, không tự ý ngưng thuốc khi thấy đỡ triệu chứng, kết hợp tập phục hồi chức năng và tái khám định kỳ để theo dõi diễn tiến bệnh, điều chỉnh phác đồ hiệu quả.
