Ung thư phổi xảy ra khi các tế bào trong mô phổi phát triển bất thường, không chịu sự kiểm soát của cơ thể. Người bệnh thường có biểu hiện như ho kéo dài không rõ nguyên nhân, đau tức ngực, khó thở, sụt cân, mệt mỏi... Khi bệnh tiến triển, tế bào ung thư có thể xâm lấn mô lân cận, di căn đến cơ quan khác như não, xương, gan, tuyến thượng thận.
Ung thư phổi được phân loại dựa trên đặc điểm mô học của tế bào ung thư. Trong đó, phổ biến nhất là hai nhóm gồm ung thư phổi không tế bào nhỏ (Non-Small Cell Lung Cancer - NSCLC) và ung thư phổi tế bào nhỏ (Small Cell Lung Cancer - SCLC). Bệnh còn có một số thể ít gặp như ung thư phổi tế bào thần kinh nội tiết, ung thư mô liên kết phổi.
Theo ThS.BS Phạm Thị Lệ Quyên, Khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, các yếu tố môi trường, lối sống và di truyền có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.
Khói thuốc lá
Bác sĩ Quyên cho hay khói thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi. Người hút thuốc có nguy cơ mắc ung thư phổi cao gấp 15-30 lần so với người không hút. Ngay cả những người không hút thuốc vẫn có thể tăng nguy cơ mắc bệnh nếu thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động.
Khi khói thuốc đi vào đường hô hấp, hàng nghìn chất độc, chất gây ung thư làm tổn thương tế bào phổi. Dù phổi có khả năng tự sửa chữa, việc tiếp xúc khói thuốc kéo dài khiến cơ chế này suy giảm, tạo điều kiện cho tế bào phát triển bất thường, hình thành khối u ác tính. Nhiều người bệnh ung thư phổi tế bào nhỏ thường có hút thuốc lá nhiều, kéo dài.
Bác sĩ Quyên khám cho người bệnh. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Tiếp xúc với radon
Nguyên nhân thứ hai dẫn đến khối u ở vùng phổi là người bệnh tiếp xúc với radon - một loại khí phóng xạ tồn tại trong tự nhiên. Radon xâm nhập vào các tòa nhà thông qua những vết nứt nhỏ trên nền móng.
Tiếp xúc với khí độc hại
Hít thở chất độc hại trong thời gian dài có thể gây tổn thương mạn tính cho phổi, dẫn đến xơ phổi, làm tăng nguy cơ ung thư. Những người làm việc trong môi trường có bụi và hóa chất độc như silic, amiăng, thạch tín, cadimi, crom, niken hoặc uranium có nguy cơ mắc ung thư phổi cao. Khi xơ phổi tiến triển, khả năng hình thành khối u ác tính cũng gia tăng so với người bình thường.
Biến đổi trong gene di truyền
Một số đột biến gene di truyền làm tăng nguy cơ ung thư phổi, nhất là khi kết hợp với yếu tố nguy cơ khác như hút thuốc hoặc tiếp xúc hóa chất độc hại. Thực tế không ít trường hợp ung thư phổi xảy ra ở người không hút thuốc nhưng mang bất thường gene liên quan đến quá trình phát triển, phân chia tế bào.
Trải qua quá trình xạ trị
Bác sĩ Quyên cho hay những người từng xạ trị vùng ngực để điều trị bệnh ung thư khác có nguy cơ cao hơn mắc ung thư phổi trong tương lai. Nguyên nhân do tia xạ có thể gây tổn thương DNA của tế bào phổi, làm tăng khả năng hình thành tế bào ác tính sau nhiều năm. Tuy nhiên, nguy cơ này không cao, thường xuất hiện sau thời gian dài và đã được kiểm soát trong các phác đồ xạ trị ung thư hiện nay. Xạ trị theo đúng chỉ định vẫn mang lại lợi ích vượt trội, người bệnh không nên quá lo lắng hay từ chối điều trị.
Bác sĩ khuyến cáo những người có yếu tố nguy cơ nên khám sức khỏe định kỳ, tầm soát ung thư phổi bằng chụp cắt lớp vi tính phổi liều thấp để phát hiện bệnh sớm bất thường (nếu có), giúp điều trị hiệu quả.
| Độc giả gửi câu hỏi về hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp |
