Chàng trai nhập Bệnh viện Thống Nhất trong cơn đau bụng dữ dội, nghĩ tái phát đau dạ dày. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm máu cho thấy chức năng thận suy giảm nghiêm trọng. Khi bác sĩ lần ngược bệnh sử, "thủ phạm" lộ diện là những gói thuốc bột không nhãn mác Minh uống đều đặn mỗi khi nghẹt mũi, trong suốt vài tháng.
"Uống vào đỡ nghẹt mũi, khỏe nên mua dùng tiếp mới suy thận cấp", Minh nói trên giường bệnh.
PGS.TS Nguyễn Bách, Trưởng khoa Nội thận Lọc máu, Bệnh viện Thống Nhất, nhận định đây là trường hợp điển hình của suy thận cấp do ngộ độc thuốc không rõ nguồn gốc. Các xét nghiệm chuyên sâu loại trừ nguyên nhân viêm cầu thận, nhiễm trùng hay ma túy. Khả năng duy nhất là độc chất trong gói thuốc bột đã gây tổn thương trực tiếp lên ống thận.
Nhờ nhập viện sớm và ngưng ngay loại thuốc nghi ngờ, Minh được điều trị tích cực, chức năng thận có dấu hiệu cải thiện sau vài ngày. "Nếu muộn hơn, tổn thương cấp tính có thể chuyển sang mạn tính và vĩnh viễn không hồi phục", bác sĩ Bách nhấn mạnh.
Tại các khoa nội thận, không ít bệnh nhân nhập viện khi hai quả thận đã xơ hóa, teo nhỏ - dấu hiệu của suy thận mạn giai đoạn cuối. Nguyên nhân phổ biến đến từ thói quen lạm dụng thuốc giảm đau, thuốc nam, thuốc bắc hoặc thực phẩm chức năng trôi nổi trong thời gian dài. Khi đó, cái giá phải trả không còn là vài ngày điều trị, mà là cuộc sống gắn liền với máy lọc máu.
Như người đàn ông 55 tuổi phải "lĩnh án" chạy thận suốt đời vì thói quen uống thuốc giảm đau để trị nhức răng trong hai năm. Ngại đi nha khoa sau vài lần nhổ bỏ răng, mỗi khi đau ông lại tự mua thuốc uống, có đợt dùng liên tục cả tuần. Khi nhập viện, thận đã tổn thương không hồi phục, buộc phải lọc máu định kỳ.
Một cô gái 22 tuổi vĩnh viễn mất chức năng thận sau khi uống 250 viên "thuốc giảm cân" mua trên mạng trong vòng một tháng. Sáu kg cân nặng giảm đi, đổi lại là suy gan cấp, xuất huyết tiêu hóa và suy thận giai đoạn cuối, phải chạy thận ba lần mỗi tuần, gắn đời mình với máy lọc máu.
Bệnh nhân chạy thận 3 lần một tuần tại Bệnh viện Thống Nhất. Ảnh: Phùng Tiên
Theo các bác sĩ chuyên khoa thận, nếu trước đây suy thận chủ yếu gặp ở người lớn tuổi do biến chứng tiểu đường, tăng huyết áp, thì nay số bệnh nhân trẻ 17-45 tuổi ngày càng gia tăng. Ngoài bệnh lý tự miễn, thói quen dùng thuốc tùy tiện là yếu tố nguy hiểm đẩy nhiều người trẻ đến bờ vực suy thận.
BS.CK2 Lê Thị Đan Thùy, Trưởng khoa Nội thận Lọc máu, Bệnh viện Bình Dân, cho biết hầu như ngày nào khoa cũng tiếp nhận bệnh nhân bị tổn thương thận do thuốc. Phần lớn người trẻ nhập viện không nghĩ những loại thuốc tưởng chừng "đơn giản" có thể gây hại thận, nên dùng kéo dài mà không kiểm tra sức khỏe định kỳ. Nhiều người chỉ đến viện khi đã phù, tiểu ít hoặc tăng huyết áp, lúc này tổn thương thận đã tiến triển nặng và rất khó hồi phục.
"Đáng lo ngại là nhiều loại thuốc giảm đau còn bị trộn vào thực phẩm chức năng, 'thuốc thảo dược', thuốc giảm cân bán trôi nổi trên mạng, khiến người dùng không hề hay biết mình đang đưa độc chất vào cơ thể mỗi ngày", bác sĩ Thùy nói.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân chỉ dùng thuốc khi có chỉ định của bác sĩ, đúng liều, đúng thời gian. Không tự ý sử dụng thuốc giảm đau, các loại thuốc, lá cây hay sản phẩm được quảng cáo "thải độc", "giảm cân", "làm đẹp" khi chưa biết rõ thành phần và tình trạng chức năng thận của bản thân. Người có bệnh nền như tiểu đường, tăng huyết áp, tim mạch hoặc đã có bệnh thận cần đặc biệt thận trọng, theo dõi chức năng thận trong và sau khi dùng thuốc.
Khám sức khỏe định kỳ với xét nghiệm máu và nước tiểu là biện pháp sàng lọc hiệu quả nhất, bởi bệnh thận mạn thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Để bảo vệ thận, mỗi người cần duy trì lối sống lành mạnh, ăn nhạt, uống đủ nước, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, tập thể dục đều đặn, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và kiểm soát tốt các bệnh nền. Khi xuất hiện các dấu hiệu như phù, tiểu ít, mệt mỏi kéo dài, tăng huyết áp, cần đi khám sớm để phát hiện tổn thương thận.
