Tết là dịp sum họp, mâm cỗ đầy đặn với bánh chưng, mứt kẹo, nước ngọt... mang đậm hương vị truyền thống. Tuy nhiên, với người bệnh đái tháo đường, đây lại là giai đoạn "nhạy cảm" khi chế độ ăn uống dễ bị xáo trộn, làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết và phát sinh biến chứng. Đằng sau những lời mời "ăn cho vui", "thử một chút không sao" có thể là một "bẫy ngọt ngào" khiến việc kiểm soát bệnh trở nên khó khăn hơn.
Bác sĩ Nguyễn Thị Minh Thu, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, khuyến cáo người bệnh không cần kiêng khem tuyệt đối trong ngày Tết, nhưng cần nhận diện rõ những nhóm thực phẩm nên hạn chế để chủ động bảo vệ sức khỏe.
Nhóm thực phẩm đầu tiên dễ gây tăng đường huyết nhanh là tinh bột tinh chế. Bánh chưng, bánh tét, xôi, chè - những món quen thuộc ngày xuân, chứa nhiều gạo nếp và tinh bột có chỉ số đường huyết cao. Khi ăn với khẩu phần lớn, đặc biệt trong bữa ăn giàu đạm và chất béo, đường huyết có thể tăng vọt sau ăn. Người bệnh nên dùng lượng nhỏ, kết hợp rau xanh và đạm nạc để làm chậm hấp thu glucose, tránh ăn dồn nhiều món giàu tinh bột trong cùng một bữa.
Bữa cơm ngày Tết. Ảnh: Thu Hà
Đáng lo ngại hơn là nhóm thực phẩm nhiều đường - "cái bẫy ngọt ngào" ngày Tết. Mứt, kẹo, bánh ngọt, nước ngọt có gas, trà sữa hay nước trái cây đóng chai chứa lượng lớn đường đơn nhưng ít giá trị dinh dưỡng. Việc sử dụng thường xuyên không chỉ làm tăng đường huyết cấp tính mà còn góp phần tăng cân, tăng đề kháng insulin và rối loạn mỡ máu.
Nhiều người cho rằng "mỗi thứ một ít" là an toàn, nhưng khi cộng dồn trong nhiều ngày, lượng đường nạp vào có thể vượt xa mức kiểm soát. Người bệnh nên ưu tiên trái cây tươi ít ngọt với lượng vừa phải, hạn chế tối đa đồ uống có đường và tránh thói quen ăn vặt liên tục.
Bên cạnh đó, các món giàu chất béo bão hòa và cholesterol như nem rán, giò xào, thịt kho, da gà, nội tạng động vật cũng tiềm ẩn nguy cơ. Tiêu thụ quá mức trong nhiều ngày liên tiếp có thể làm nặng thêm tình trạng kháng insulin, rối loạn lipid máu và gia tăng nguy cơ tim mạch – biến chứng thường gặp ở người đái tháo đường. Lựa chọn cá, thịt nạc, đậu phụ thay cho món chiên rán nhiều mỡ sẽ giúp giảm gánh nặng chuyển hóa.
Thực phẩm nhiều muối như dưa hành, cà muối, thịt muối, đồ khô và thực phẩm chế biến sẵn cũng cần được kiểm soát. Người đái tháo đường có nguy cơ cao mắc tăng huyết áp và bệnh thận; ăn mặn kéo dài trong dịp Tết có thể làm tăng gánh nặng cho tim mạch và thận, ảnh hưởng đến quá trình kiểm soát bệnh lâu dài.
Các chuyên gia khuyến cáo người bệnh nên duy trì nguyên tắc ăn uống điều độ, chia nhỏ bữa, không bỏ bữa và không "ăn bù" sau tiệc. Việc theo dõi đường huyết thường xuyên hơn trong những ngày Tết sẽ giúp kịp thời điều chỉnh chế độ ăn và thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
Tết là dịp tận hưởng niềm vui đoàn viên, nhưng không phải là "kỳ nghỉ" của việc chăm sóc sức khỏe. Chủ động tránh "bẫy ngọt ngào", ăn uống hợp lý và kiểm soát đường huyết tốt sẽ giúp người bệnh đái tháo đường đón xuân an toàn, khỏe mạnh và trọn vẹn.
