Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nhận định biên độ nhiệt dao động lớn trong ngày tạo ra những "cú sốc" nhiệt nguy hiểm. Cơ thể buộc phải chuyển đổi trạng thái liên tục, từ giữ nhiệt khi trời lạnh sang thải nhiệt lúc nắng lên trong thời gian ngắn, khiến cơ chế điều hòa làm việc quá tải.
Đồng quan điểm, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó giám đốc Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, phân tích thời tiết thay đổi nóng - lạnh thất thường tác động trực tiếp lên mạch máu. Vào buổi sáng, mạch máu dưới da co lại để dồn máu về nuôi tim, não và các cơ quan nội tạng khiến huyết áp tăng cao. Thời điểm này đặc biệt nhạy cảm do máu thường cô đặc sau giấc ngủ dài, dòng chảy chậm lại. Phản ứng co mạch cộng hưởng với độ nhớt của máu làm tăng áp lực dòng chảy, dễ gây vỡ mạch máu não (xuất huyết não) hoặc hình thành cục máu đông gây tắc mạch.
Không khí ô nhiễm ở khu vực Cầu Giấy, Hà Nội, ngày 11/1. Ảnh: Đoàn Loan
Chu trình nguy hiểm tiếp diễn khi nhiệt độ tăng nhanh vào giữa trưa. Lúc này, mạch máu ngoại vi giãn nở để tỏa nhiệt, gây dao động huyết áp hoặc tụt áp thoáng qua gây chóng mặt. Đến chiều tối, trời trở lạnh khiến mạch máu co lại lần nữa. Bác sĩ Hoàng cảnh báo sự co - giãn liên tục tạo áp lực lớn lên thành mạch, có nguy cơ làm bong tróc các mảng xơ vữa hoặc nứt vỡ túi phình động mạch, nhất là ở người cao tuổi.
Hệ hô hấp cũng chịu tổn thương khi hít thở không khí lạnh, khô vào buổi sáng. Tình trạng này làm mất nước niêm mạc, suy giảm hoạt động của hệ thống lông chuyển, khiến virus và vi khuẩn dễ dàng bám dính gây viêm. Đối với bệnh nhân hen suyễn hoặc phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), biến động nhiệt độ và độ ẩm là tác nhân điển hình kích phát cơn khó thở cấp tính.
Các chuyên gia khuyến cáo nhóm nguy cơ cao gồm người già, trẻ nhỏ, người có bệnh nền (tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường, suy tim) và lao động ngoài trời cần đặc biệt thận trọng. Để thích nghi, người dân nên áp dụng quy tắc mặc nhiều lớp mỏng, dễ dàng cởi bỏ dần khi nhiệt độ tăng, tránh tình trạng mặc quá kín khi trời đã nắng ấm.
Người cao tuổi hạn chế ra khỏi nhà trước 6-7h sáng trong những ngày rét đậm. Sau khi thức dậy, cần dành vài phút vận động nhẹ nhàng trên giường để cơ thể "khởi động", sau đó mới khoác áo ấm, đi tất và rời khỏi phòng. Chế độ dinh dưỡng nên ưu tiên các món nóng, dễ tiêu như cháo, súp, bổ sung đủ nước và các gia vị có tính ấm như gừng, tỏi, quế để hỗ trợ giữ ấm cơ thể.
