Áp lực trị bệnh có thể bào mòn tài chính gia đình

Chi phí điều trị kéo dài, thu nhập gián đoạn và các khoản ngoài bảo hiểm có thể bào mòn tiền tiết kiệm, đảo lộn kế hoạch tài chính gia đình.

Ở tuổi 35, anh Hiếu là nhân viên tài chính của một doanh nghiệp lớn với thu nhập khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng, sống tại Hà Nội. Anh đồng thời là trụ cột kinh tế của gia đình. Cùng với khoản nhỏ của vợ, sau khi trang trải nhu cầu thiết yếu, mỗi tháng anh để dành 6 triệu dự tính mua nhà và quỹ dự phòng.

Khoảng 4 tháng trước khi đến hệ thống tầm soát sức khỏe Nura Việt Nam, anh bị xuất huyết tiêu hóa. Triệu chứng tăng dần, đến mức ăn vào là nôn, nhưng anh chỉ đi khám khi sức khỏe đã suy giảm rõ rệt. Sau đánh giá lâm sàng, nội soi và sinh thiết, bác sĩ chẩn đoán anh mắc ung thư biểu mô tuyến kém biệt hóa của dạ dày ở giai đoạn muộn, đã di căn.

Anh phải hóa trị 8 đợt, xạ trị một liệu trình và nghỉ việc hoàn toàn trong thời gian điều trị kéo dài hơn một năm. Biến cố sức khỏe vì thế đồng thời làm phát sinh chi phí y tế và gián đoạn nguồn thu chính của gia đình.

Theo anh, tổng chi phí điều trị khoảng 393 triệu đồng. Bảo hiểm y tế đúng tuyến chi trả phần lớn viện phí trong danh mục, gia đình vẫn thanh toán khoảng 121 triệu đồng cho phần đồng chi trả, thuốc hỗ trợ, dinh dưỡng chuyên biệt và vật tư tự nguyện.

Nếu chỉ tính 12 tháng đầu nghỉ việc theo mức thu nhập trước bệnh, dòng tiền bị gián đoạn khoảng 360 triệu đồng. Cùng với hơn 120 triệu đồng gia đình tự chi trả, quy mô tài chính chịu tác động xấp xỉ 480 triệu đồng. Con số này tương đương hơn 6 năm rưỡi khoản tích lũy, nếu trước đó gia đình đều đặn dành 6 triệu đồng mỗi tháng.

Hai lớp áp lực từ một biến cố sức khỏe

Theo đại diện Nura Việt Nam, trường hợp của anh Hiếu cho thấy bệnh nặng có thể tạo ra hai lớp áp lực cùng lúc. Lớp thứ nhất là chi phí trực tiếp gồm khám, điều trị, thuốc, dinh dưỡng, đi lại và chăm sóc. Lớp thứ hai là tổn thất gián tiếp khi người bệnh hoặc người thân phải giảm giờ làm, nghỉ việc hay tạm dừng hoạt động kinh doanh.

Bảo hiểm y tế và bảo hiểm thương mại có thể chia sẻ một phần chi phí điều trị, song không phải mọi khoản đều được thanh toán. Gia đình vẫn cần dự phòng cho phần đồng chi trả, dịch vụ ngoài danh mục và thời gian thu nhập bị gián đoạn. Khoảng trống này khiến chăm sóc dự phòng ngày càng được xem là một phần của quản lý rủi ro sức khỏe và tài chính, thay vì chỉ chờ đến khi bệnh xuất hiện mới chi trả.

Theo Blue Cross Blue Shield Association, 5,6 triệu thành viên bảo hiểm cá nhân tại Mỹ đã sử dụng 18,8 triệu lượt dịch vụ chăm sóc dự phòng trong năm 2023. Khoảng 72% lượt khám không phát sinh chi phí tự trả; các công ty bảo hiểm thuộc hệ thống thanh toán tổng cộng 1,5 tỷ USD.

Tuy nhiên, chăm sóc dự phòng không đồng nghĩa thực hiện càng nhiều xét nghiệm càng tốt. Với mỗi cá nhân, điều quan trọng là lựa chọn hình thức kiểm tra phù hợp với tuổi, giới, tiền sử gia đình và yếu tố nguy cơ, đồng thời phân biệt tầm soát định kỳ với khám chẩn đoán khi cơ thể đã có dấu hiệu bất thường.

Chủ động kiểm tra sức khỏe theo nguy cơ

Kiểm tra sức khỏe theo nguy cơ giúp mỗi người phát hiện bất thường ở giai đoạn sớm, đồng thời giúp tránh thực hiện dàn trải nhiều xét nghiệm không cần thiết. Việc đánh giá dựa trên tuổi, giới, lối sống, tiền sử cá nhân và gia đình có thể hỗ trợ nhận diện sớm một số bất thường, tạo điều kiện theo dõi hoặc can thiệp phù hợp. Đồng thời, người dân có thêm cơ sở để dự trù thời gian, chi phí chăm sóc sức khỏe, hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển âm thầm và làm gián đoạn kế hoạch tài chính của gia đình.

Tại một số thị trường phát triển, các chương trình kiểm tra sức khỏe chuyên sâu có chi phí tương đối cao. Mức giá tham khảo trong tài liệu Nura dao động 2.500-5.000 USD tại Mỹ. Một số gói Ningen Dock tại Nhật Bản có thể ở mức 4.000-10.000 USD, tùy phạm vi kiểm tra.

Prenuvo cung cấp dịch vụ chụp MRI toàn thân tại Mỹ và Canada với mức giá khoảng 2.500 USD, một số thời điểm khách hàng phải chờ nhiều tháng. Neko Health cho biết đã thực hiện hơn 10.000 lượt kiểm tra tại London và Stockholm, đồng thời ghi nhận khoảng 100.000 người trong danh sách chờ. Các số liệu cho thấy nhu cầu đối với mô hình kiểm tra sức khỏe ứng dụng công nghệ đang gia tăng, dù khả năng tiếp cận còn khác nhau giữa các quốc gia.

Tại Việt Nam, Nura triển khai mô hình kiểm tra sức khỏe ứng dụng thiết bị và công nghệ AI độc quyền của Fujifilm. Theo đơn vị, khách hàng có thể hoàn tất quy trình tiêu chuẩn chỉ từ 120 phút, không cần nhịn ăn và nhận tư vấn kết quả sau khi thực hiện các hạng mục.

Chi phí gói tiêu chuẩn, nếu phân bổ theo năm, tương đương từ khoảng 28.000 đồng mỗi ngày. Việc cân nhắc gói kiểm tra cần đặt trong tổng thể kế hoạch chăm sóc sức khỏe, khả năng tài chính và nguy cơ cá nhân, thay vì xem đây là phương án bảo đảm tránh mọi chi phí điều trị trong tương lai.

Công nghệ CT liều thấp được sử dụng trong hệ thống có thể giảm tới 97% liều tia so với một số quy trình CT thông thường. Nền tảng AI được đào tạo từ hơn 400 triệu dữ liệu hình ảnh y khoa, hỗ trợ bác sĩ đánh dấu và đối chiếu những bất thường nhỏ trên hình ảnh trước khi đưa ra kết luận. AI đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.

Ông R.D. Bowen, 32 tuổi, người Anh đang sinh sống tại Việt Nam, cho biết mô hình tầm soát tổng quát tương tự không dễ tiếp cận tại London và có thể có chi phí cao hơn. Theo ông, khả năng hoàn tất nhiều hạng mục trong một quy trình là điểm thuận tiện của dịch vụ tại Việt Nam.

Với mỗi gia đình, bảo vệ những kế hoạch dài hạn bắt đầu từ việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường, không trì hoãn thăm khám, duy trì dự phòng tài chính và thực hiện các kiểm tra phù hợp. Những bước này không loại bỏ hoàn toàn rủi ro bệnh tật, nhưng giúp gia đình chủ động hơn nếu một biến cố sức khỏe xảy ra.