Anh thử nghiệm vaccine không cần bảo quản lạnh

Vaccine bạch hầu - uốn ván dạng bột khô được thử nghiệm trên 60 người 18-55 tuổi khỏe mạnh, bước đầu đã tạo được kháng thể trên người.

Theo BBC, vaccine do Công ty Công nghệ sinh học Stablepharma phát triển, có thể bảo quản ở nhiệt độ phòng, được pha với nước cất trước khi tiêm. Những người thử nghiệm được chia thành ba nhóm ngẫu nhiên, tiêm vaccine thử nghiệm hoặc vaccine đối chứng.

Sau 28 ngày, toàn bộ người tham gia đạt mức kháng thể bảo vệ đối với uốn ván. Tất cả người tiêm SPVX02 và vaccine Tetadif đạt ngưỡng bảo vệ đối với bạch hầu; tỷ lệ này ở nhóm dùng vaccine đối chứng còn lại là 95%.

Nghiên cứu không ghi nhận biến cố nghiêm trọng. Các phản ứng thường gặp như đau tại chỗ tiêm, đau cơ, đau đầu và mệt mỏi đều ở mức nhẹ hoặc vừa. Tần suất phản ứng giữa ba nhóm tương tự nhau.

Giáo sư Saul Faust, Giám đốc Cơ sở Nghiên cứu Lâm sàng NIHR Southampton, cho biết đáp ứng miễn dịch của SPVX02 tương đương vaccine thông thường trong nghiên cứu giai đoạn đầu. Công nghệ này có thể giảm phụ thuộc vào dây chuyền lạnh, hạn chế lãng phí và mở rộng khả năng tiếp cận vaccine.

Phần lớn vaccine hiện phải được giữ ở nhiệt độ ổn định trong suốt quá trình sản xuất, vận chuyển và lưu trữ. Hệ thống này được gọi là dây chuyền lạnh. Việc duy trì dây chuyền lạnh đặc biệt khó tại vùng xa, khu vực nghèo, nơi thiếu điện hoặc vùng có xung đột.

Công nghệ của Stablepharma được lấy cảm hứng từ các loài thực vật có thể sống lại sau thời gian khô hạn. Những cây này tạo ra nhiều trehalose, một loại đường giúp ổn định tế bào khi mất nước. Nhóm nghiên cứu dùng trehalose để bảo vệ các thành phần quan trọng của vaccine trong quá trình đông khô.

Dữ liệu độ ổn định cho thấy SPVX02 duy trì các tiêu chuẩn về hiệu lực sau 18 tháng ở 30 độ C và độ ẩm tương đối 75%. Sản phẩm cũng chịu được các chu kỳ thay đổi nhiệt độ từ âm 20 đến 40 độ C. Đặc tính này có thể giúp vaccine thích ứng tốt hơn với quá trình vận chuyển qua nhiều điều kiện khí hậu.

Tổ chức Y tế Thế giới từng ước tính có tới một nửa số vaccine trên toàn cầu bị loại bỏ. Nguyên nhân gồm hư hỏng khi vận chuyển, hết hạn, liều thừa trong lọ đa liều và sự cố dây chuyền lạnh. Vì vậy, vaccine ổn định ở nhiệt độ phòng có thể góp phần giảm thất thoát, nhưng không giải quyết toàn bộ nguyên nhân lãng phí.

Tuy nhiên, đây mới là thử nghiệm giai đoạn một với quy mô nhỏ và thời gian theo dõi 28 ngày. Nghiên cứu chưa đủ khả năng phát hiện phản ứng hiếm gặp, đánh giá độ bền miễn dịch hay hiệu quả phòng bệnh ngoài thực tế. Nhóm phát triển dự kiến tiếp tục thử nghiệm trên khoảng 160 người.

Giáo sư Tuck Seng Wong, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất Vaccine Anh - Đông Nam Á và không tham gia nghiên cứu, đánh giá kết quả đáng chú ý. Ông cho rằng cần kiểm tra thêm độ ổn định khi nhiệt độ liên tục thay đổi, đồng thời thử nghiệm trên nhóm người lớn và đa dạng hơn.

Phương pháp hiện chưa phù hợp với vaccine mRNA, song có thể áp dụng cho nhiều vaccine dạng lỏng và một số thuốc sinh học cần bảo quản lạnh, như kháng thể đơn dòng. Nhóm nghiên cứu cho biết mục tiêu là đáp ứng tiêu chuẩn của WHO về sản phẩm ổn định ở 30 độ C và độ ẩm tương đối 75%.