Béo phì làm tăng nguy cơ bệnh thận thế nào

Béo phì khiến thận phải hoạt động quá mức, tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn và suy thận nếu không được kiểm soát.

Bác sĩ Nguyễn Thị Kiều Linh, khoa Nội thận - Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết béo phì không chỉ ảnh hưởng đến vóc dáng hoặc làm tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa. Thực tế, đây cũng là một trong những yếu tố nguy cơ của bệnh thận mạn. Thừa cân, béo phì kéo dài không chỉ làm tổn thương trực tiếp đến thận mà còn thúc đẩy nhiều bệnh lý có thể gây suy giảm chức năng thận.

Khi cân nặng tăng lên, nhu cầu chuyển hóa của cơ thể tăng theo. Để đáp ứng nhu cầu này, thận phải lọc nhiều máu hơn bình thường, khiến mức lọc cầu thận tăng và áp lực bên trong các mao mạch cầu thận cũng lớn hơn. Nếu tình trạng kéo dài, các đơn vị lọc của thận có thể bị tổn thương, làm suy giảm khả năng lọc máu và đào thải chất thải của cơ thể.

Ngoài tác động trực tiếp, béo phì còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như đái tháo đường type 2, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa - những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận mạn. Ngay cả khi chưa mắc các bệnh lý này, nhiều nghiên cứu cho thấy béo phì vẫn có thể gây tổn thương thận độc lập thông qua tình trạng tăng áp lực lọc kéo dài và phản ứng viêm mạn tính trong cơ thể.

Bác sĩ Linh lưu ý tổn thương thận do béo phì thường diễn tiến âm thầm. Phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, trong khi chức năng thận suy giảm từng ngày. Một số trường hợp chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe hoặc xét nghiệm cho thấy có albumin niệu, protein niệu, creatinine máu tăng hoặc mức lọc cầu thận (eGFR) giảm.

Nếu không được kiểm soát, tổn thương kéo dài có thể khiến bệnh tiến triển thành bệnh thận mạn. Khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, người bệnh có nguy cơ phải điều trị thay thế thận bằng lọc máu hoặc ghép thận. Các nghiên cứu cũng cho thấy người thừa cân, béo phì có nguy cơ mắc suy thận giai đoạn cuối cao hơn nhiều lần so với người có cân nặng bình thường.

Nguy cơ tổn thương thận do béo phì có thể được cải thiện nếu người bệnh kiểm soát tốt cân nặng. Giảm cân hợp lý giúp giảm áp lực lên cầu thận, cải thiện huyết áp, đường huyết và giảm gánh nặng chuyển hóa cho cơ thể. Với người mắc bệnh thận mạn, duy trì cân nặng phù hợp còn góp phần làm chậm tiến triển của bệnh và giảm nguy cơ xuất hiện các biến chứng.

Để bảo vệ sức khỏe thận, người thừa cân, béo phì nên xây dựng chế độ ăn cân đối, hạn chế thực phẩm nhiều năng lượng, đường và chất béo bão hòa, đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Duy trì vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần với các môn phù hợp như đi bộ, đạp xe, bơi lội giúp cải thiện cân nặng và sức khỏe chuyển hóa. Người bệnh không nên áp dụng các phương pháp giảm cân quá nhanh hoặc tự ý sử dụng thuốc giảm cân khi chưa có chỉ định.

Người thừa cân, béo phì nên kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu có kèm theo tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh thận. Theo dõi chức năng thận bằng các xét nghiệm như creatinine máu, eGFR và xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện sớm tổn thương, từ đó có biện pháp điều trị và kiểm soát kịp thời, hạn chế nguy cơ tiến triển thành suy thận.