Ăn càng nhiều thịt cá càng bổ cho sức khỏe?

Thịt, cá là món giàu dinh dưỡng, tuy nhiên tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu đạm được các chuyên gia cảnh báo làm tăng gánh nặng chuyển hóa và đào thải của thận, ảnh hưởng sức khỏe nói chung.

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho biết thịt, cá hay hải sản nói chung là thực phẩm quan trọng trong chế độ ăn bởi chúng cung cấp protein chất lượng cao cùng nhiều dưỡng chất khác. Trong đó, protein là nhóm chất quan trọng cho sự tăng trưởng của cơ thể, giúp xây dựng cơ bắp và duy trì cấu trúc tế bào. Protein cũng là thành phần chính trong tóc, móng, xương, sụn, da, tóc và máu, sản xuất các enzym, góp phần ngăn ngừa nhiễm trùng và nhiều chức năng khác. Do đó, chế độ ăn uống mỗi ngày cần có lượng chất đạm nhất định để duy trì sức khỏe.

Tuy nhiên, bác sĩ nhìn nhận hiện nay, người dân đang có xu hướng ăn quá nhiều thịt, cá, hải sản, nguy cơ ăn dư thừa protein. Khi dùng quá ngưỡng thì dù protein dạng nào cũng đều gây bất lợi cho cơ thể, đặc biệt là đạm động vật - loại đạm có trong các loại thịt (heo, bò, gà, vịt), cá, trứng, hải sản, tôm cua. Đạm thực vật bao gồm các loại đậu như đậu nành, đậu xanh, đậu đen, sản phẩm từ đậu như giá đỗ, đậu phụ; yến mạch, các loại hạt như hạt hướng dương, hạt mè, các loại rau xanh đậm.

Chế độ ăn giàu protein động vật, đặc biệt là thịt đỏ và thực phẩm từ sữa béo, có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim do tăng tiêu thụ chất béo bão hòa. Ngoài ra, việc tiêu thụ lượng đạm cao mà thiếu chất xơ có thể dẫn đến các vấn đề về tiêu hóa và làm tăng nguy cơ mắc bệnh về thận, đặc biệt nếu có dấu hiệu suy thận.

Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy, cựu bác sĩ trưởng của các Đội tuyển Quốc gia và U23 Việt Nam, cho biết khi cơ thể tiêu hóa quá nhiều đạm, quá trình chuyển hóa sẽ tạo ra các chất như urê và axit uric. Những chất này cần được thận lọc và đào thải qua nước tiểu. Khi lượng protein nạp vào quá lớn trong thời gian dài, thận phải tăng cường khả năng lọc để đáp ứng nhu cầu đào thải chất thải. Hiện tượng này được gọi là tăng lọc cầu thận.

Với những người có chức năng thận kém, việc xử lý và đào thải các chất này cũng khó khăn hơn, từ đó có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận ở một số trường hợp. Ở người khỏe mạnh, sự thay đổi này thường chưa gây ảnh hưởng ngay, nhưng nếu kéo dài nhiều năm, áp lực liên tục lên cầu thận có thể góp phần làm chức năng thận suy giảm nhanh hơn, đặc biệt ở người đã mắc bệnh thận mạn, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường. Lượng axit uric tăng cao cũng có thể làm tăng nguy cơ gout, do axit uric kết tinh và lắng đọng ở các khớp.

Nhiều loại thịt đỏ và thịt chế biến còn chứa nhiều chất béo bão hòa, natri và phosphate. Nếu tiêu thụ thường xuyên, các thành phần này có thể làm tăng huyết áp và tăng thêm gánh nặng cho thận. Ngoài ra, chế độ ăn nhiều thịt thường có ít chất xơ nếu không ăn kèm đủ rau, củ, quả, khiến hệ tiêu hóa hoạt động kém thuận lợi. Vì vậy, thay vì ăn quá nhiều thịt hoặc protein, nên duy trì chế độ ăn cân đối giữa đạm, chất béo, tinh bột, rau củ và các nguồn chất xơ.

Theo bác sĩ Hưng, lượng thịt bổ sung mỗi bữa ở mỗi người khác nhau, tùy thuộc độ tuổi, giới tính, sinh lý, đang mang thai, cho con bú, bệnh lý hoặc mức độ lao động. Với người 50-70 kg, lao động cường độ trung bình thì nên ăn 100 g thịt hoặc cá cho mỗi bữa trưa hoặc tối. Người tập thể dục cường độ cao nên tăng cường tiêu thụ thịt để tối ưu trong xây dựng cơ bắp. Tuy nhiên, theo khuyến cáo, mỗi tuần không nên tiêu thụ quá 300-500 g thịt đỏ và tốt nhất chỉ nên ăn thịt đỏ khoảng 2 lần mỗi tuần. Nên bổ sung thêm cá và các nguồn đạm thực vật như đậu phụ để dinh dưỡng được đa dạng.

Mọi người cân đối ba chất sinh năng lượng là bột đường, chất đạm, chất béo. Lượng đạm một người cần bổ sung từ 1,1 đến 1,3 g trên mỗi kg trọng lượng một ngày, trong đó đạm động vật chỉ nên chiếm 50% tổng nhu cầu đạm.

Nhìn chung, người nội trợ nên liên tục luân phiên thực phẩm trong cùng một nhóm nhằm đa dạng vi chất. Chẳng hạn, bữa ăn nên đan xen rau lá xanh, củ quả, nấm; nguồn đạm phân bổ linh hoạt giữa thịt nạc, cá, tôm, đậu đỗ và các loại hạt. Thói quen đổi món liên tục này vừa kích thích vị giác, vừa ngăn ngừa tình trạng mất cân bằng dinh dưỡng.

Cùng với việc đa dạng món ăn, cơ thể đòi hỏi nguồn nước đầy đủ suốt ngày dài. Thay vì đợi khát mới tìm nước uống, mỗi cá nhân cần rải đều lượng nước tiêu thụ tùy theo thể trạng và mức độ vận động.