Người trẻ chai sạn cảm xúc vì 'nghiện' quẹt app

Nhiều người trẻ tìm đến ứng dụng hẹn hò để khỏa lấp cô đơn, nhưng chuỗi ngày quẹt màn hình vô tận đẩy họ vào trạng thái chai sạn cảm xúc, hoài nghi bản thân và sợ hãi giao tiếp ngoài đời thực.

Gần 1h sáng, Nam, 27 tuổi, ở TP HCM, vẫn nằm co trên giường, ngón cái quẹt liên tục qua từng hồ sơ trên Tinder - một trong ứng dụng hẹn hò phổ biến tại Việt Nam. Đã hai tiếng trôi qua kể từ khi anh mở ứng dụng, lướt qua vài chục gương mặt nhưng chưa nhắn nổi một tin. Chàng trai vứt điện thoại xuống nệm, nhắm mắt được vài giây rồi lại với tay cầm lên.

"Nhiều đêm tôi quẹt màn hình đến 1h sáng chỉ theo phản xạ, mắt cay xè nhưng ngón tay không dừng lại được", Nam nói.

Sau khi chia tay bạn gái ba năm trước, Nam cài ứng dụng với mục đích tìm người trò chuyện. Anh chọn ảnh đại diện không rõ mặt, viết vài dòng giới thiệu ngắn rồi bắt đầu chuỗi ngày tìm kiếm. Ban đầu là nhu cầu kết bạn, sau đó chuyển dần sang các mối quan hệ chóng vánh. Có giai đoạn, Nam nhắn tin cùng lúc với 10 cô gái mỗi tối bằng những câu chào hỏi rập khuôn được sao chép sẵn.

"Tôi từng nghĩ mình có nhiều lựa chọn. Nhưng sau mỗi cuộc gặp gỡ vội vã, thức dậy một mình trong phòng, tôi thấy trống rỗng. Mọi cảm xúc chai sạn dần, không còn cảm giác muốn tìm hiểu hay lắng nghe ai nữa", Nam chia sẻ.

Ở góc khác, Thùy Linh, 24 tuổi, ngụ quận Bình Thạnh, lại gặp khủng hoảng khi bước ra khỏi không gian số. Trên mạng, Linh xây dựng hình ảnh một cô gái hoạt ngôn, đối đáp nhanh nhạy và có hàng chục lượt tương hợp mỗi tuần. Cô có thể thức đến 2h sáng nhắn tin ròng rã suốt một tháng với một đối tượng cảm thấy vừa ý.

Rắc rối xuất hiện ở buổi hẹn đầu tiên tại một quán cà phê ở quận 1. Không còn khung gõ phím để cân nhắc câu chữ hay biểu tượng cảm xúc hỗ trợ, Linh lúng túng trước ánh nhìn trực tiếp của đối phương. Suốt hai tiếng, cô liên tục cúi mặt, tay nắm chặt chiếc điện thoại đặt trên bàn, chỉ đáp lại bằng những câu cụt ngủn.

"Tôi thấy ngột ngạt và sợ hãi khi phải đối diện người thật. Sau lần đó, tôi hình thành thói quen chặn liên lạc hoặc im lặng biến mất ngay khi đối phương đề nghị gặp mặt ngoài đời", Linh nói.

Trải nghiệm của Nam và Linh phản ánh thực tế của một bộ phận người trẻ đô thị sau hơn một thập kỷ bùng nổ các nền tảng hẹn hò trực tuyến. Nhiều người trẻ chọn nền tảng trực tuyến làm kênh làm quen chính vì tiện lợi, nhanh, không phải bước chân ra ngoài. Đằng sau sự tiện lợi đó là những ảnh hưởng âm thầm lên sức khỏe tinh thần.

Khảo sát năm 2025 của Forbes Health cho thấy 78% người dùng tại Mỹ mệt mỏi với các ứng dụng hẹn hò, trong đó nhóm Gen Z chiếm 79%. Dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Pew cũng ghi nhận người dùng ngày càng đánh giá tiêu cực về kết nối trực tuyến do thiếu chiều sâu. Trong khi đó, dữ liệu của Hindustan Times đầu năm 2026 cho thấy 79% Gen Z Ấn Độ đang trải qua tình trạng "kiệt sức vì ứng dụng hẹn hò" (dating-app burnout). Hiện Việt Nam chưa có thống kê tương tự.

Song Thạc sĩ Tâm lý lâm sàng Vương Nguyễn Toàn Thiện, Giám đốc chuyên môn Trung tâm tham vấn và trị liệu tâm lý Lumos, cho biết trung tâm tiếp nhận không ít người trẻ tại TP HCM đến tham vấn trong tình trạng mất phương hướng vì lệ thuộc vào ứng dụng hẹn hò.

"Khi việc tìm kiếm một mối quan hệ bị biến thành quy trình liên tục của sàng lọc, đánh giá và từ chối, người dùng rất dễ rơi vào trạng thái hoài nghi giá trị của chính mình. Sự bất định sau mỗi lần quẹt kích thích hệ thống giải phóng dopamine tương tự như cơ chế chơi trò may rủi, khiến người dùng hình thành phản xạ tìm kiếm sự công nhận ảo", ông Thiện nói.

Một số nghiên cứu quốc tế ghi nhận mối liên hệ này. Khảo sát đăng trên tạp chí BMC Psychology cho thấy nhóm dùng ứng dụng hẹn hò có mức trầm cảm và căng thẳng cao hơn nhóm không dùng. Sự bất định của mỗi lần quẹt kích thích cơ chế dopamine theo kiểu phần thưởng ngẫu nhiên, khiến việc tìm sự công nhận dần trở thành thói quen lệ thuộc.

Đi kèm là hiện tượng quá tải lựa chọn. Nghiên cứu đăng trên Computers in Human Behavior ghi nhận việc tiếp xúc với quá nhiều hồ sơ làm tăng nỗi sợ độc thân, giảm lòng tự trọng và đẩy người dùng đến xu hướng xem đối phương như "món hàng".

Ngoài ra, hành vi cắt liên lạc đột ngột (ghosting) để lại tổn thương kéo dài vì thiếu một lời khép lại rõ ràng.

Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng không nên quy chụp công nghệ là nguyên nhân duy nhất dẫn đến sự suy kiệt cảm xúc của giới trẻ.

"Ứng dụng hẹn hò chỉ là chiếc cầu nối, một công cụ phản ánh đúng nhu cầu kết nối nhanh trong nhịp sống đô thị gấp gáp. Vấn đề không nằm ở tính năng 'quẹt', mà ở tâm lý tiêu dùng mối quan hệ", chuyên gia nói, thêm rằng nhiều người trẻ bước vào thế giới ảo với tâm thế tìm kiếm sự thỏa mãn tức thì hoặc xem người khác như một danh mục hàng hóa để so sánh liên tục.

Khi người dùng không tự trang bị bộ lọc cảm xúc và thiếu kỹ năng giao tiếp thực tế, họ rất dễ biến một công cụ mở rộng quan hệ thành cái bẫy cô lập chính mình.

Để tránh tình trạng kiệt quệ cảm xúc, ông Thiện khuyên người trẻ đặt ranh giới rõ ràng như mỗi phiên chỉ lướt 15-20 phút, tối đa 1-2 phiên một ngày, không dùng sát giờ ngủ, tập trung trò chuyện sâu với 2-3 người thay vì dàn trải, không mở app như một phản xạ mỗi khi buồn hay cô đơn.

"Một mối quan hệ lành mạnh không bắt đầu từ số người bấm thích trên màn hình, mà từ khả năng hai con người nhìn thấy và hiểu nhau ngoài đời", ông Thiện nói.

Người dùng nên nhận biết sớm các dấu hiệu tinh thần cảnh báo như mở app theo quán tính, thấy trống rỗng sau khi lướt, hoặc để số lượt "match" quyết định giá trị bản thân. Khi có dấu hiệu quá tải, nên nghỉ dùng một đến hai tuần để lấy lại nhịp sinh hoạt và giấc ngủ.

Nam đã xóa hết ứng dụng hẹn hò và tham gia một câu lạc bộ chạy bộ cuối tuần. Linh đăng ký lớp làm gốm, tập trò chuyện với những người cùng lớp. Cả hai thừa nhận việc bỏ app không dễ và họ vẫn có lúc muốn tải lại.

Một tối cuối tuần, Nam cầm điện thoại lên theo thói quen cũ, dừng lại vài giây ở màn hình chính rồi đặt xuống bàn. "Lâu rồi tôi mới ngủ mà không quẹt gì", anh nói.