5 dấu hiệu cảnh báo thận đang 'kêu cứu' do ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí không chỉ gây hại cho hệ hô hấp mà còn tàn phá thầm lặng chức năng thận thông qua dòng máu chứa bụi mịn PM2.5.

Nhiều người lầm tưởng ô nhiễm không khí chỉ gây hại cho đường hô hấp. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa những năm gần đây chỉ ra rằng, bụi mịn PM2.5 với kích thước siêu nhỏ khi đi sâu vào phổi có thể xuyên qua phế nang, lọt thẳng vào mao mạch và theo tuần hoàn máu lưu thông khắp cơ thể, gây tổn thương cho cả năm cơ quan nội tạng.

Trong chương trình "Bác sĩ ơi, chuẩn đấy!", Đài Loan, Trung Quốc, các chuyên gia từng thảo luận về việc ô nhiễm không khí không chỉ kích phát cơn hen suyễn hay các bệnh lý về phổi, mà còn thông qua đường máu gây ra các tổn thương viêm mãn tính cho hệ tim mạch cùng nhiều cơ quan khác. Ngay cả thận - cơ quan chịu trách nhiệm thải độc cho cơ thể - cũng không thể thoát khỏi tác động độc hại này.

Bụi mịn PM2.5 "luồn lách" khắp nơi, theo máu tàn phá toàn cơ thể

Bụi mịn PM2.5 có đường kính siêu nhỏ, chỉ bằng 1/20 sợi tóc, khiến lông mũi và lớp niêm mạc đường hô hấp hoàn toàn bất lực trong việc ngăn chặn. Khi các hạt vi bụi mang theo hóa chất độc hại này tiến vào phế nang - nơi tận cùng của lá phổi - chúng sẽ trực tiếp xâm nhập vào mao mạch, rồi theo dòng máu từ tâm thất trái co bóp đi nuôi khắp cơ thể.

Thận vốn là cơ quan hoạt động liên tục 24 giờ mỗi ngày để lọc máu. Khi phải đối mặt với tình trạng viêm mãn tính toàn thân và các bệnh lý về mạch máu do PM2.5 gây ra, gánh nặng lên thận sẽ tăng lên rõ rệt. Lâu dần, điều này sẽ làm tổn hại nghiêm trọng đến chức năng lọc của cầu thận.

Tiếng kêu cứu từ suy giảm chức năng thận

Ở giai đoạn đầu, bệnh thận thường không gây ra cảm giác đau đớn rõ ràng. Do đó, chúng ta cần nâng cao cảnh giác, quan sát kỹ những tín hiệu cảnh báo nhỏ nhất từ cơ thể. Trong lâm sàng, các bác sĩ thường áp dụng câu thần chú 5 chữ giúp người dân tự kiểm tra sức khỏe của thận tại nhà, bao gồm: "Bọt - Phù - Cao - Thiếu - Mệt".

• Bọt (Tiểu bọt): Nước tiểu xuất hiện lượng bọt lớn, dày đặc và bọt vẫn keo đặc, không tan sau khi xả nước hoặc để yên trong 10 phút (dấu hiệu của tiểu đạm/protein niệu).

• Phù (Sưng phù): Hai chi dưới (bàn chân, cẳng chân) hoặc mí mắt bị sưng phù, khi ấn xuống để lại vết lõm và không thể đàn hồi trở lại ngay lập tức.

• Cao (Huyết áp cao): Chỉ số huyết áp tăng cao một cách vô cớ.

• Thiếu (Thiếu máu): Do thận không thể tiết ra đủ hormone Erythropoietin (EPO) để kích thích tạo hồng cầu bình thường, dẫn đến tình trạng thiếu máu, từ đó gây ra các triệu chứng lạnh tay chân và chóng mặt.

• Mệt (Mệt mỏi): Cơ thể luôn cảm thấy mệt mỏi bất thường, tinh thần uể oải suốt cả ngày.

Tiệc tùng, tẩm bổ quá đà: "Sát thủ" tăng tốc suy thận

Trước mối đe dọa từ ô nhiễm không khí và sự mệt mỏi thường nhật, nhiều người thường rơi vào lối mòn tư duy: "Ăn một bữa thật thịnh soạn để tẩm bổ", thậm chí mù quáng theo đuổi chế độ ăn giàu protein (đạm). Thế nhưng, đây lại chính là quả mìn giấu mặt gây hại cho thận.

Lượng protein dư thừa sau khi chuyển hóa trong cơ thể sẽ sản sinh ra một lượng lớn chất thải chứa nitơ, chuyển hóa thành các độc tố ure máu đáng sợ, làm tăng vọt áp lực vận hành quá tải cho thận.

Các bác sĩ chuyên khoa thận cảnh báo, để bảo vệ thận hàng ngày, người dân cần nằm lòng nguyên tắc "2 nhiều, 4 ít": Vận động nhiều hơn, uống nhiều nước hơn; đồng thời giảm lượng tiêu thụ quá mức của natri (muối), photpho, kali và protein. Tuyệt đối không nhẹ dạ tin vào các loại thuốc Đông y, thảo dược không rõ nguồn gốc thì mới có thể kéo dài "tuổi thọ" cho cân bằng của thận.

Những loại rau củ giúp thận "đại tổng vệ sinh"

Ngay trong chương trình, chuyên gia dinh dưỡng Triệu Hàm Dĩnh khuyên rằng, trong thực đơn hàng ngày, chúng ta nên ưu tiên lựa chọn các thực phẩm giàu chất xơ và chứa hàm lượng chất chống oxy hóa cao nhằm hỗ trợ thận quét sạch độc tố mỗi ngày.

Vào những thời điểm giao mùa khi ô nhiễm không khí xảy ra thường xuyên, bên cạnh việc đeo khẩu trang đúng cách khi ra ngoài và bật máy lọc không khí trong nhà để ngăn chặn các hạt bụi độc hại, chúng ta càng cần phải bổ sung đủ nước để đào thải các chất cặn bã.

Thiết lập một chế độ sinh hoạt điều độ cùng thói quen ăn uống lành mạnh chính là cách phòng ngự chủ động từ trong ra ngoài, giúp cơ thể tránh xa cuộc khủng hoảng suy thận.

(Theo EBC)