Đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Đây là tình trạng cấp cứu y tế nghiêm trọng xảy ra khi nguồn cung cấp máu lên não bị gián đoạn. Tuy nhiên có bốn tình trạng sức khỏe không trực tiếp liên quan đến não lại có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Theo hướng dẫn của Quỹ Tim mạch Anh, những nhóm người có nguy cơ cao bị đột quỵ gồm: huyết áp cao, cholesterol cao, tiểu đường, rung nhĩ (rối loạn nhịp tim).
Hai tình trạng đầu tiên góp phần gây ra đột quỵ thiếu máu não cục bộ, xảy ra khi các động mạch bị thu hẹp, xơ cứng hoặc tắc nghẽn làm hạn chế lưu lượng máu lên não. Huyết áp cao cũng có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ xuất huyết (thường được gọi là xuất huyết não), do áp lực lớn có thể khiến mạch máu vỡ, làm giảm lượng máu đến các tế bào não xung quanh.
Lượng đường trong máu cao liên quan đến bệnh tiểu đường cũng có thể khiến mạch máu xơ cứng và tích tụ mảng mỡ, dẫn đến hình thành cục máu đông. Nếu các cục máu đông này di chuyển lên não, chúng có thể gây đột quỵ.
Cuối cùng, rung nhĩ là một dạng rối loạn nhịp tim, trong đó các buồng tim hoạt động không hiệu quả, có thể dẫn đến hình thành cục máu đông. Những cục máu đông này có thể di chuyển lên não và chặn dòng máu lưu thông.
Triệu chứng và cách phòng chống
Theo Mirror, các biện pháp phòng chống đột quỵ có thể bao gồm dùng thuốc hoặc thay đổi lối sống. Ngay cả khi không mắc những tình trạng trên, mọi người vẫn có thể thực hiện thêm các bước để giảm nguy cơ đột quỵ. Những biện pháp này bao gồm: ăn uống cân bằng, giảm lượng rượu bia, không hút thuốc và duy trì hoạt động thể chất thường xuyên.
Để ghi nhớ các triệu chứng và dấu hiệu chính của đột quỵ, nhiều người sử dụng từ viết tắt FAST:
F (Face): Méo miệng hoặc mặt bị lệch sang một bên.
A (Arms): Liệt hoặc yếu tay (không thể giơ hoặc giữ thẳng cả hai tay).
S (Speech): Nói khó, nói đớ hoặc không thể nói được.
T (Time): Xác định thời gian và đưa bệnh nhân đến bệnh viện sớm nhất.
Một số cách kiểm tra đơn giản để nhận biết đột quỵ bao gồm: thử giơ cả hai tay lên cao qua đầu, mỉm cười và lặp lại một câu đơn giản. Người bị đột quỵ thường gặp khó khăn khi thực hiện những động tác này, chẳng hạn chỉ có thể nâng một tay, thấy một bên mặt bị xệ xuống hoặc không thể nói suôn sẻ.
Thời gian là yếu tố then chốt khi xử trí đột quỵ, vì mỗi phút trôi qua mà không được can thiệp y tế, hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương vĩnh viễn. Người bệnh được điều trị càng sớm thì cơ hội phục hồi khả năng nói, vận động và các chức năng khác càng cao.
