Ở các khu chợ tại bất kì đâu hay những hàng bán rau nhỏ ngoài phố, có những loại rau nhìn qua tưởng bình thường, chẳng mấy ai để tâm vì đã quá quen thuộc. Ấy vậy mà càng tìm hiểu, càng thấy bất ngờ: vừa sạch, vừa ngon, lại gần như chẳng bao giờ cần đến thuốc trừ sâu. Không phải rau hữu cơ cầu kỳ, cũng chẳng gắn mác "organic", những loại rau này vẫn âm thầm góp mặt trong bao món ngon mỗi ngày, từ mâm cơm mùa hè đến nồi lẩu nghi ngút khói.
1. Rau đắng - Loài rau mà sâu còn... né
Không phải ai cũng ăn được rau đắng ngay từ lần đầu, nhưng chính vị đắng ấy lại là lý do khiến sâu bọ cũng phải... chào thua. Rau đắng có hợp chất tự nhiên tạo vị đăng đắng nhẹ. Hương vị này không hấp dẫn với sâu, nên cây gần như không cần dùng thuốc bảo vệ thực vật trong quá trình sinh trưởng.
Rau đắng thường mọc ở vùng đất ẩm hoặc được trồng quanh nhà. Cọng nhỏ, xanh, mềm. Ai chưa quen sẽ thấy khó ăn, nhưng đã quen thì lại rất "ghiền". Nhất là trong các món miền Tây như lẩu cá linh bông điên điển, rau đắng trở thành nguyên liệu chủ chốt. Cái đắng đầu lưỡi ban đầu lại làm nổi bật vị ngọt thanh của nước lẩu. Ngoài ra, người ta còn nấu canh rau đắng với tôm, nấu cháo cá lóc, hay đơn giản chỉ luộc lên ăn với nước mắm cũng đủ ngon, mát bụng.
Rau đắng thường được bán với giá rất rẻ, chỉ vài ngàn 1 mớ. Đôi khi, người ta còn có thể dễ dàng hái được rau đắng mọc dại mà chẳng tốn tiền mua.
Canh rau đắng nấu tôm
2. Tía tô - Mùi thơm nồng là "lá chắn" tự nhiên
Không ai nhầm lẫn được mùi của lá tía tô - cay nhẹ, nồng nàn, thơm kiểu rất riêng. Cũng nhờ mùi tinh dầu mạnh mẽ này mà cây tía tô rất ít bị sâu phá. Các chất như perillaldehyd và limonen trong lá tía tô còn có khả năng kháng khuẩn tự nhiên, là "tấm khiên" bảo vệ cây khỏi côn trùng mà không cần hóa chất.
Tía tô là nguyên liệu không thể thiếu trong nhiều món dân dã. Một bát cháo trắng nóng rắc tía tô băm nhuyễn, vừa thơm vừa ấm bụng. Nấu canh trai hay canh hến mà thiếu tía tô là mất hẳn độ dậy mùi. Lá tía tô cuốn bánh tráng thịt luộc, hoặc ăn kèm bún đậu mắm tôm cũng là điểm nhấn khó thay thế. Đặc biệt, tía tô còn có thể chiên giòn làm món ăn chơi, vị béo nhẹ lại thơm bùi rất cuốn.
Tía tô cũng rất dễ mua, bởi ở bất kì hàng rau nào cũng bán. Chỉ khoảng 2k - 5k thôi cũng mua được 1 mớ rồi.
Bún đậu mắm tôm cũng là món ăn rất cần sự góp mặt của tía tô
3. Rau sam - "Dại mà quý"
Rau sam mọc hoang khắp nơi, thân mập, lá nhỏ và căng nước. Có người gọi đây là "rau dại", nhưng chính vì vậy mà rau sam chẳng mấy khi bị sâu bọ để ý. Đặc tính của rau sam là sống tốt ở môi trường khô cằn, kháng bệnh cao. Cấu trúc thân mọng nước, giàu chất nhầy cũng khiến sâu khó gặm - nhờ đó rau sam hoàn toàn có thể phát triển mà không cần đến thuốc bảo vệ thực vật.
Rau sam có vị chua nhẹ, hơi mằn mặn, giòn giòn. Người ta thường hái rau sam non để nấu canh nghêu, canh tôm - nước canh trong veo, thanh mát, có vị chua nhẹ đặc trưng giúp giải nhiệt ngày hè. Ngoài ra, rau sam xào tỏi, trộn salad dầu giấm hay ăn kèm bánh xèo cũng đều là những món ngon dễ làm, vừa lạ miệng lại rất healthy.
Cũng như rau đắng, rau sam dễ dàng mọc dại nên có thể hái mà chẳng tốn tiền mua. Nhưng bên cạnh đó, có vài nơi vẫn bán loại rau này cho những ai yêu thích.
Ngoài nấu canh, người ta còn dùng rau sam làm salad
Từ canh chua đến lẩu cá, từ món cuốn đến cháo nóng - 3 loại rau này luôn góp mặt như một phần không thể thiếu. Không chỉ làm dậy mùi, tăng vị, mà còn đem lại cảm giác nhẹ bụng, mát lành đặc trưng. Mùa hè mà thiếu chúng trong bữa cơm thì đúng là thiếu đi một mùi vị rất Việt.
