"Hơn một phần tư người trưởng thành từ 18-69 tuổi bị tăng huyết áp, gần 5 triệu người bệnh đái tháo đường tương đương hơn 7% dân số trưởng thành, đằng sau các con số là nguy cơ đột quỵ, suy tim, suy thận, tàn phế và tử vong sớm", Thứ trưởng Y tế Trần Văn Thuấn nói tại lễ ký Bản ghi nhớ chương trình hợp tác Tăng cường quản lý bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam giai đoạn 2026-2028, giữa Cục Quản lý khám, chữa bệnh và Boehringer Ingelheim Việt Nam, hôm 11/5 tại Hà Nội.
Thứ trưởng Thuấn cho rằng bệnh không lây nhiễm không còn là câu chuyện riêng của bệnh viện hay từng chuyên khoa, mà trở thành thách thức đối với sức khỏe cộng đồng, năng suất lao động và sự phát triển bền vững của quốc gia.
Việt Nam hiện trong nhóm quốc gia có tỷ lệ đột quỵ cao với 222.000 ca mỗi năm song phần lớn chưa tiếp cận kịp thời hệ thống cấp cứu. Chỉ 23,2% bệnh nhân đến viện trong vòng 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng - khoảng thời gian "vàng" để can thiệp hiệu quả. Ngoài ra, khoảng 20% người bệnh được đưa đến bệnh viện bằng hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp.
TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Quản lý khám, chữa bệnh. Ảnh: Lê Hảo
Ngoài ra, bệnh lý tim mạch - thận - chuyển hóa, bệnh phổi mô kẽ... cũng ngày càng gia tăng và trẻ hóa, gây áp lực lớn đến hệ thống y tế. Song, nhiều trường hợp bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa, phát hiện sớm, quản lý tốt và điều trị hiệu quả hơn.
"Không thể chỉ chờ người bệnh đến bệnh viện để điều trị, hệ thống y tế cần chuyển từ điều trị muộn sang phát hiện sớm, từ chăm sóc phân mảnh sang quản lý liên tục và toàn diện", ông nói, thêm rằng kiểm soát hiệu quả các bệnh không lây nhiễm là một trong những ưu tiên hàng đầu của ngành y tế Việt Nam giai đoạn hiện nay.
TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Quản lý Khám, chữa bệnh, nói quản lý hiệu quả bệnh không lây nhiễm đòi hỏi cách tiếp cận tích hợp, liên tục và đồng bộ giữa các các cơ sở khám chữa bệnh đa khoa và chuyên khoa. Vì vậy, chương trình hợp tác tập trung vào 4 mục tiêu trọng tâm gồm: chuẩn hóa hướng dẫn chuyên môn; nâng cao năng lực cho khoảng 2.000 bác sĩ; củng cố mạng lưới điều trị đột quỵ; tăng cường truyền thông cộng đồng về phát hiện sớm, xử trí kịp thời bệnh không lây nhiễm.
Song song đó, Bộ Y tế đang xây dựng Đề án Cấp cứu Ngoại viện, hướng tới rút ngắn "thời gian vàng" trong cấp cứu đột quỵ, chuẩn hóa hệ thống xe cứu thương, mở rộng đào tạo sơ cứu cộng đồng và ứng dụng AI trong điều phối cấp cứu. Đề án dự kiến thí điểm tại 6 tỉnh, thành phố trước khi mở rộng toàn quốc.
Một bệnh nhân nữ trẻ tuổi điều trị tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Đỗ Hằng
Ông Apisak Khunwet, đại diện Boehringer Ingelheim, đánh giá Việt Nam đang ngày càng khẳng định vai trò dẫn dắt trong lĩnh vực chăm sóc và điều trị đột quỵ, với hơn 130 bệnh viện được Tổ chức Đột quỵ Thế giới chứng nhận là bệnh viện sẵn sàng điều trị đột quỵ. Thông qua hợp tác này, hai bên hướng tới mục tiêu tiếp tục nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và quản lý các bệnh không lây nhiễm, đặc biệt là các bệnh tim mạch - thận - chuyển hóa, đột quỵ.
