Phần lớn các trường hợp xuất huyết não không xảy ra "âm thầm", mà thường liên quan chặt chẽ đến một số "thời điểm nguy hiểm" trong cuộc sống hàng ngày của người bệnh. Những thời điểm này thường đi kèm với sự dao động đột ngột của huyết áp, trở thành "giọt nước tràn ly" làm tổn thương thêm các mạch máu não mỏng manh.
Ảnh minh họa
10 thời điểm nguy hiểm cần đề phòng xuất huyết não
1. Khi rặn đại tiện (đặc biệt là người táo bón)
Việc nín thở và dùng lực rặn khiến áp lực trong bụng và lồng ngực tăng vọt, kéo theo huyết áp tăng đột biến. Với những mạch máu đã xơ cứng hoặc có túi phình nhỏ, đây chính là cú hích cuối cùng gây vỡ mạch.
Lời khuyên: Ăn nhiều chất xơ, uống đủ nước. Người cao huyết áp tuyệt đối không rặn quá sức, nên dùng bồn cầu bệt thay vì bồn cầu ngồi xổm.
2. Khi cảm xúc bị kích động mạnh
Sự phấn khích tột độ, tức giận dữ dội hay bi thương quá mức kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm tim đập nhanh, co thắt mạch máu và tăng huyết áp trong tích tắc.
Lời khuyên: Học cách quản lý stress, tránh tham gia vào các cuộc tranh luận gay gắt hay xem phim ảnh quá kích động.
3. Trên bàn tiệc rượu
Rượu bia làm giãn mạch nhất thời nhưng sau đó gây co thắt phản hồi, đồng thời kích thích thần kinh trung ương làm tăng nhịp tim và huyết áp.
Lời khuyên: Hạn chế rượu bia tối đa, người cao huyết áp nên cai rượu hoàn toàn. Không tắm nước lạnh ngay sau khi uống rượu.
4. Sáng sớm khi vừa thức dậy
Từ 4h sáng đến 11h trưa được gọi là "giờ ma quỷ" của bệnh tim mạch. Khi cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang hoạt động, huyết áp sẽ hình thành một đỉnh cao (đỉnh huyết áp buổi sáng).
Lời khuyên: Thực hiện quy tắc "3 lần 1 phút": Tỉnh giấc hãy nằm yên 1 phút -> Ngồi dậy trên giường 1 phút -> Đặt chân xuống đất ngồi cạnh giường 1 phút rồi mới từ từ đứng dậy.
5. Khi mải mê trên bàn cờ, bàn bài
Việc ngồi quá lâu khiến máu lưu thông chậm, kết hợp với tinh thần căng thẳng và cảm xúc lên xuống theo kết quả thắng thua tạo thành mô hình "Ngồi lâu + Stress" cực kỳ nguy hiểm.
Lời khuyên: Cứ 30-45 phút phải đứng dậy vận động. Giữ tâm thế giải trí, đừng quá nặng nề chuyện thắng thua.
6. Khi gặp kích thích nhiệt (nóng - lạnh đột ngột)
Ra khỏi phòng ấm vào trời lạnh hoặc tiếp xúc nước lạnh đột ngột làm mạch máu ngoại vi co lại mạnh để giữ nhiệt, gây tăng sức cản mạch máu và tăng huyết áp.
Lời khuyên: Giữ ấm đầu và cổ khi ra ngoài. Rửa mặt, tắm rửa nên dùng nước ấm gần với nhiệt độ cơ thể.
7. Khi làm việc quá sức, kiệt sức
Thức khuya kéo dài, lao động cường độ cao khiến mạch máu như sợi dây thun bị kéo căng liên tục, mất đi độ đàn hồi và trở nên giòn, dễ vỡ.
Lời khuyên: Làm việc nghỉ ngơi điều độ, đảm bảo ngủ đủ giấc và không làm việc xuyên đêm.
8. Khi ho hoặc nôn mửa dữ dội
Cơ chế tương tự như khi rặn đại tiện, các cơn ho hoặc nôn mạnh làm tăng áp lực lồng ngực và bụng đột ngột, truyền thẳng lên não gây áp lực nội sọ tăng cao.
Lời khuyên: Điều trị dứt điểm các bệnh hô hấp gây ho mạn tính. Khi nôn nên nằm nghiêng để tránh sặc.
9. Khi ngủ ngáy như sấm (hội chứng ngưng thở khi ngủ)
Ngủ ngáy không đều, có lúc ngưng thở gây thiếu oxy ngắt quãng, làm huyết áp tăng vọt nhiều lần trong đêm và tổn thương nội mạc mạch máu.
Lời khuyên: Nếu ngáy to kèm mệt mỏi ban ngày, cần đi đo đa ký giấc ngủ và điều trị theo chỉ định bác sĩ.
10. Khi tự ý điều chỉnh thuốc huyết áp
Nhiều người thấy huyết áp hạ là tự ý dừng thuốc hoặc uống theo cảm giác. Điều này khiến huyết áp biến động như "tàu lượn siêu tốc", cực kỳ dễ gây vỡ mạch máu ở những điểm yếu.
Lời khuyên: Uống thuốc đúng giờ, định kỳ theo chỉ dẫn của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý đổi liều lượng.
Dấu hiệu cảnh báo dễ xuất huyết não
Hãy đến bệnh viện ngay lập tức nếu xuất hiện:
- Đau đầu dữ dội đột ngột (như búa bổ).
- Yếu hoặc tê bì một bên người (méo miệng, rơi đồ vật, đi không vững).
- Rối loạn ngôn ngữ (nói ngọng hoặc không hiểu lời người khác).
- Mắt mờ đột ngột hoặc nhìn đôi.
- Chóng mặt, nôn mửa kiểu phun tia.
Sơ cứu tại chỗ (3 NÊN - 3 KHÔNG)
NÊN: Gọi ngay cấp cứu 115.
NÊN: Để bệnh nhân nằm phẳng, đầu nghiêng sang một bên để tránh sặc chất nôn.
NÊN: Nới lỏng cổ áo, giữ thông thoáng đường thở.
KHÔNG: Lắc mạnh, cõng hay bế xốc bệnh nhân.
KHÔNG: Cho ăn uống hay uống thuốc hạ áp ngay lập tức.
KHÔNG: Bấm nhân trung (có thể gây khó thở hơn).
Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Việc kiểm soát tốt huyết áp và tránh 10 thời điểm nguy hiểm trên chính là cách bạn tháo ngòi nổ cho "quả bom" trong não mình.
