Virus Nipah xâm nhập cơ thể như thế nào

Virus Nipah lây truyền sang người chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của dơi, chim hoặc người bệnh, không lây qua không khí xa như Covid-19. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), virus Nipah gây viêm não cấp và suy hô hấp, tỷ lệ tử vong cao 40-75%.

BS.CKII Mã Thanh Phong, Trưởng đơn vị Hô hấp, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết sau khi xâm nhập vào cơ thể qua niêm mạc mũi, miệng hoặc đường tiêu hóa, virus Nipah có thể đi vào máu và lan nhanh đến hệ thần kinh trung ương.

Tại não, virus gây viêm các mạch máu nhỏ, phù não và tổn thương tế bào thần kinh. Đây là cơ chế khiến người bệnh xuất hiện các biểu hiện viêm não cấp như sốt cao, đau đầu dữ dội, chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức, co giật và có thể nhanh chóng rơi vào hôn mê chỉ trong 24-48 giờ.

Theo WHO, viêm não là biểu hiện nguy hiểm và đặc trưng nhất của nhiễm virus Nipah. Đây cũng là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh lâu dài ở người sống sót.

Song song với giai đoạn tổn thương thần kinh, virus Nipah có thể ảnh hưởng đến hệ hô hấp. Khi virus lan đến phổi, gây tổn thương nhu mô phổi và mạch máu phổi, làm rối loạn quá trình trao đổi khí. Ở những trường hợp nặng, tình trạng viêm phổi tiến triển nhanh dẫn đến suy hô hấp, thiếu oxy rõ rệt và cần hỗ trợ hô hấp sớm. Các triệu chứng này dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh hô hấp do virus khác, nhưng mức độ tiến triển nhanh, diễn biến nặng.

So với cúm mùa hay nhiễm các virus hô hấp thông thường, tổn thương phổi do Nipah thường diễn tiến nhanh và nặng hơn, đặc biệt khi xảy ra đồng thời với viêm não, khiến điều trị trở nên phức tạp và nguy cơ suy đa cơ quan tăng cao.

Hiện chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu virus Nipah. Theo khuyến cáo của WHO, người dân cần hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp nghi ngờ, tuân thủ nghiêm vệ sinh tay, che chắn đường hô hấp đúng cách khi chăm sóc người bệnh, chủ động sử dụng các biện pháp phòng hộ cá nhân trong môi trường nguy cơ. Tránh tiếp xúc với dịch tiết và nguồn lây giúp giảm nguy cơ nhiễm virus Nipah, kiểm soát lây lan dịch bệnh trong cộng đồng.

Virus Nipah được phát hiện lần đầu vào năm 1999 tại Malaysia và Singapore, từng gây hơn 100 ca tử vong và buộc tiêu hủy khoảng một triệu con lợn. Kể từ đó, loại virus này được xem là mối đe dọa y tế tái diễn tại khu vực Nam Á, đặc biệt ở Bangladesh và Ấn Độ.

Một ổ dịch Nipah vừa xuất hiện tại Tây Bengal, Ấn Độ với 2 ca nhiễm, 3 ca nghi nhiễm, hơn 100 người phải cách ly. Ngày 28/1, Bộ Y tế Ấn Độ tuyên bố đã kiểm soát ổ dịch, song nhiều nước đã siết kiểm dịch sân bay để ngăn chặn virus xâm nhập.

Việt Nam đến nay chưa ghi nhận ca nhiễm Nipah nào. Bộ Y tế yêu cầu tăng cường giám sát tại các cửa khẩu, trong cộng đồng, đồng thời khuyến cáo người dân không ăn trái cây bị dơi hoặc chim cắn, tránh sử dụng nhựa cây thốt nốt hoặc nhựa dừa tươi chưa qua xử lý.