Ths.BS Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện Văn phòng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, tại hội nghị phổ biến Nghị định 371 ở TP HCM ngày 29/1, cảnh báo về "cú lừa" từ muối nicotine (nicotine salts) trong các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới. Khác với thuốc lá điếu nồng độ nicotine khoảng 2% đã gây gắt cổ, thuốc lá điện tử sử dụng muối nicotine giúp người dùng hút êm dù nồng độ lên tới 5%.
"Sự êm dịu giả tạo này khiến người sử dụng mất cảnh giác, nạp một lượng nicotine khổng lồ vào máu trong thời gian ngắn, dẫn đến tình trạng nghiện nhanh và nặng hơn rất nhiều so với thuốc lá điếu", ông Lâm phân tích.
Một số mẫu thuốc lá điện tử với những hình dáng bắt mắt. Ảnh: Tuấn Lâm
Tài liệu nhận dạng của WHO cũng chỉ ra sự biến tướng tinh vi về hình thức của các sản phẩm này. Thuốc lá điện tử và nung nóng hiện ngụy trang dưới vỏ bọc vật dụng quen thuộc như hộp sữa, đồ chơi lego, mô hình nhân vật hoạt hình hoặc thiết bị công nghệ như USB, cây bút. Mẫu mã thay đổi liên tục không chỉ kích thích trí tò mò của giới trẻ mà còn gây khó khăn cho phụ huynh và nhà trường trong việc phát hiện, ngăn chặn.
Hệ lụy sức khỏe từ việc nạp nicotine nồng độ cao đặc biệt nghiêm trọng với não bộ đang phát triển của thanh thiếu niên. Nguy hiểm hơn, thiết kế buồng chứa hoặc nắp mở của các thiết bị này tạo điều kiện thuận lợi để kẻ xấu pha trộn ma túy tổng hợp hoặc "cỏ Mỹ". Thực tế tại Bệnh viện Bạch Mai ghi nhận nhiều ca cấp cứu ngộ độc thuốc lá điện tử có tìm thấy ma túy trong mẫu bệnh phẩm, bệnh nhân nhập viện với biểu hiện tổn thương não, kích động và suy đa tạng.
Để ngăn chặn các nguy cơ trên, Việt Nam đã áp dụng lệnh cấm toàn diện thuốc lá điện tử từ đầu năm 2025. Bà Đinh Thị Thu Thủy, đại diện Bộ Y tế, cho biết Nghị định 371 ban hành ngày 31/12/2025 quy định chế tài xử phạt nghiêm khắc bao phủ toàn bộ vòng đời sản phẩm. Theo đó, hành vi sử dụng bị phạt 3-5 triệu đồng kèm tịch thu tang vật. Chủ các địa điểm như quán cà phê, bar chứa chấp người hút chịu phạt 5-10 triệu đồng. Riêng hành vi buôn bán, vận chuyển được xác định là kinh doanh "hàng cấm", đối mặt mức phạt hành chính lên tới một tỷ đồng, truy cứu trách nhiệm hình sự.
Các biện pháp mạnh tay bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực. Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai ghi nhận số ca ngộ độc nặng giảm từ 5-6 ca mỗi tháng xuống còn 1-2 ca sau khi lệnh cấm có hiệu lực. Tình trạng người nổi tiếng quảng cáo công khai sản phẩm này trên mạng xã hội cũng đã chấm dứt.
