Vì sao trẻ sơ sinh bị méo đầu?

Méo đầu (đầu bẹt, đầu phẳng) là hình dạng hộp sọ của trẻ mất cân đối, một vùng đầu bị dẹt hoặc lệch so với bình thường. BS.CKII Nguyễn Đỗ Trọng, Khoa Ngoại Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết tình trạng này có thể xuất hiện từ trong bụng mẹ do tư thế của thai nhi, đa thai hoặc không gian trong tử cung hạn chế, trẻ sinh non. Một vài trường hợp do dị dạng bẩm sinh hay bệnh lý ít gặp.

Sau sinh, tình trạng méo đầu rõ nếu trẻ thường xuyên nằm ngửa hoặc chỉ quay đầu về một bên trong thời gian dài. Trong những tháng đầu đời, hộp sọ của bé còn mềm và phát triển nhanh nên dễ bị biến dạng khi chịu áp lực tì đè kéo dài lên một vùng đầu, còn gọi là hội chứng đầu bẹt do tư thế (positional plagiocephaly).

Bác sĩ Trọng khuyến cáo phụ huynh nên thay đổi tư thế nằm, bế và cho bú thường xuyên, tránh để trẻ chỉ nằm hoặc quay đầu về một phía trong thời gian dài để cải thiện méo đầu ở trẻ. Trẻ nằm sấp phù hợp với lứa tuổi khi thức cũng giảm áp lực lên vùng đầu bị đè ép, hỗ trợ hộp sọ phát triển cân đối.

Nếu đầu trẻ chỉ lép nhẹ, không tiếp tục biến dạng, phụ huynh có thể theo dõi thêm. Phần lớn trường hợp sẽ cải thiện dần khi trẻ phát triển mốc vận động như lẫy, ngồi và giảm thời gian nằm một tư thế kéo dài.

Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám nếu đầu bẹt rõ, mất cân đối, một bên sau đầu dẹt nhiều hơn bên còn lại, tai lệch vị trí, trán nhô lệch hoặc khuôn mặt không cân xứng. Trẻ luôn chỉ quay đầu về một phía cũng là dấu hiệu bất thường cần được đánh giá. Những biểu hiện này có thể cho thấy tình trạng méo đầu mức độ trung bình đến nặng hoặc đi kèm vẹo cổ cơ năng.

Bác sĩ khám, kiểm tra mức độ biến dạng hộp sọ, khả năng vận động vùng cổ, loại trừ các nguyên nhân ít gặp như dính khớp sọ sớm. Nếu trẻ có dấu hiệu vẹo cổ hoặc hạn chế xoay đầu, bác sĩ chỉ định vật lý trị liệu. Các bài tập nhằm kéo giãn nhóm cơ cổ bị co rút, cải thiện khả năng xoay đầu cân đối sang hai bên và hướng dẫn người chăm sóc điều chỉnh tư thế bế, nằm, tạo kích thích phù hợp để trẻ chủ động quay đầu về phía còn hạn chế vận động.

Trường hợp méo đầu không cải thiện hoặc nặng hơn khi trẻ được khoảng 4-6 tháng tuổi, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám tại chuyên khoa Nhi. "Thời điểm vàng" điều trị là 3-12 tháng tuổi do hộp sọ mềm linh hoạt, não bộ, hộp sọ phát triển mạnh và có thể điều chỉnh tư thế đạt hiệu quả tốt hơn.

Tùy mức độ méo đầu, trẻ được theo dõi, điều chỉnh tư thế nằm và bế ẵm, massage và xoa đầu nhẹ nhàng, tập vật lý trị liệu nếu kèm vẹo cổ. Một số trường hợp biến dạng nặng hoặc kéo dài có thể được cân nhắc biện pháp can thiệp phù hợp theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Phát hiện, can thiệp sớm tình trạng méo đầu ở trẻ đang trong giai đoạn phát triển sẽ đạt hiệu quả hơn. Phần lớn trẻ bị méo đầu do tư thế có tiên lượng tốt nếu được theo dõi sát, điều chỉnh tư thế chăm sóc ngay từ những tháng đầu đời.

Minh Tâm