Nhiều người cho rằng mình chỉ “không hợp rượu bia”. Thực tế, vì sao rượu bia lại có thể gây ra phản ứng dị ứng, thưa bác sĩ?
Quan niệm “không hợp” là chưa đầy đủ. Trên thực tế, rượu bia có thể gây ra phản ứng theo nhiều cơ chế khác nhau.
Thứ nhất là tác động trực tiếp của cồn và acetaldehyde – sản phẩm chuyển hóa của cồn trong cơ thể. Hai chất này có thể kích thích tế bào mast, khiến histamine được phóng thích, từ đó gây ngứa, nổi mề đay, khó thở.
Thứ hai, rượu bia làm ức chế quá trình phân hủy histamine từ thực phẩm, khiến chất này tích tụ trong cơ thể, dễ khởi phát mày đay hoặc cơn hen.
Rượu có thể gây dị ứng và ngộ độc
Ngoài ra, không thể bỏ qua vai trò của các thành phần khác trong rượu bia như chất bảo quản, phụ gia (sulphite, phẩm màu), hoặc nguyên liệu như lúa mạch, men bia – vốn có thể trở thành dị nguyên với người nhạy cảm.
Đặc biệt, yếu tố di truyền cũng rất quan trọng. Người châu Á thường dễ gặp phản ứng với rượu bia hơn do khả năng chuyển hóa cồn khác với người phương Tây.
Những phản ứng dị ứng do rượu bia thường biểu hiện ra sao?
Các triệu chứng có thể xuất hiện rất nhanh, ngay sau khi uống, và mức độ dao động từ nhẹ đến đe dọa tính mạng.
Thường gặp nhất là hội chứng nóng bừng với biểu hiện đỏ mặt, bốc hỏa, tim đập nhanh, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn.
Trên da có thể xuất hiện mày đay, sẩn ngứa, thậm chí phù Quincke với tình trạng sưng môi, mi mắt, mặt.
Ở đường hô hấp, người bệnh có thể khó thở, co thắt phế quản hoặc bùng phát cơn hen cấp.
Nguy hiểm nhất là sốc phản vệ – một tình trạng cấp cứu tối khẩn với tụt huyết áp, khó thở dữ dội, nếu không được xử trí kịp thời có thể đe dọa tính mạng.
Với những người có cơ địa dị ứng hoặc sử dụng rượu bia thường xuyên, nguy cơ lâu dài là gì, thưa bác sĩ?
Rượu bia không chỉ gây phản ứng tức thời mà còn ảnh hưởng lâu dài đến hệ miễn dịch.
Ở những người đã mắc các bệnh dị ứng như hen phế quản, viêm mũi dị ứng hay mày đay mạn tính, rượu bia có thể khiến bệnh tái phát và diễn tiến nặng hơn.
Việc uống rượu thường xuyên còn làm tăng nồng độ kháng thể IgE trong máu, khiến cơ thể trở nên nhạy cảm hơn với các dị nguyên trong môi trường như bụi nhà, phấn hoa, thực phẩm.
Đặc biệt, với phụ nữ mang thai, việc sử dụng rượu bia có thể làm tăng nguy cơ dị ứng cho trẻ sau này do nồng độ IgE ở mẹ cao.
Bác sĩ có khuyến cáo gì để người dân bảo vệ sức khỏe trong dịp Tết?
Điều quan trọng nhất là phải lắng nghe cơ thể mình. Nếu từng có tiền sử nổi mẩn, khó thở, choáng váng sau khi uống rượu bia thì nên hạn chế tối đa hoặc tránh sử dụng.
Người dân cũng không nên chủ quan với những triệu chứng tưởng chừng nhẹ như đỏ mặt, ngứa, nóng bừng, vì đó có thể là dấu hiệu cảnh báo cho phản ứng nặng hơn ở những lần uống sau.
Bên cạnh đó, nguy cơ dị ứng thường tăng theo lượng rượu bia tiêu thụ, do đó cần kiểm soát số lượng uống.
Khi xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như sưng mặt, môi, lưỡi hoặc khó thở sau uống rượu bia, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.
Rượu bia có thể góp phần tạo không khí vui vẻ ngày Tết, nhưng nếu sử dụng thiếu kiểm soát, cái giá phải trả có thể là sức khỏe, thậm chí tính mạng. Chủ động phòng ngừa và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường chính là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và gia đình trong những ngày đầu năm.
Cảm ơn bác sĩ!
Một số biến chứng khác:
Tùy thuộc vào nguyên nhân gây dị ứng hoặc phản ứng nghiêm trọng với rượu bia mà dẫn đến các biến chứng sau:
- Lão hóa: Uống rượu mỗi ngày trong thời gian dài có thể đẩy nhanh phản ứng dị ứng ở một số người và quá trình lão hóa.
- Kích thích chứng đau nửa đầu: Uống rượu có thể gây ra chứng đau nửa đầu ở một số bệnh nhân. Đây có thể là phản ứng cơ thể chống lại chất kích thích.
- Làm tăng khả năng mắc bệnh hen suyễn: Có hơn 30% bệnh nhân hen suyễn sau 1 tiếng uống bia rượu, kích hoạt các triệu chứng cơn hen suyễn, dị ứng.
- Phản ứng dị ứng nghiêm trọng: Đôi khi phản ứng dị ứng với rượu có thể đe dọa tính mạng. Mặc dù trường hợp này rất hiếm, hãy gọi cấp cứu càng sớm càng tốt nếu bạn có dấu hiệu sốc phản vệ.
