Báo cáo y khoa công bố trên tạp chí Med hôm 30/1 cho biết đây là trường hợp hiếm hoi y văn thế giới ghi nhận một bệnh nhân sống sót trong trạng thái "không phổi" nhờ thiết bị hỗ trợ ngoài cơ thể thế hệ mới. Bước đệm sinh tử kéo dài 48 giờ này đã giúp người đàn ông hồi phục các chỉ số sinh tồn, đủ điều kiện để thực hiện ca ghép phổi đôi thành công sau đó. Hiện tại, sau gần ba năm theo dõi, người bệnh có sức khỏe ổn định, sinh hoạt bình thường và không có dấu hiệu thải ghép.
Phim X quang cho thấy phổi mới (phải) và phổi cũ của bệnh nhân 33 tuổi. Ảnh: Northwestern Medicine
Kỳ tích y học này diễn ra tại Bệnh viện Northwestern Memorial (Chicago, Illinois). Bác sĩ Ankit Bharat, chuyên gia phẫu thuật lồng ngực thuộc trường Y Feinberg, Đại học Northwestern, trưởng nhóm điều trị, cho biết bệnh nhân nhập viện vào mùa xuân năm 2023 trong tình trạng nguy kịch.
Ban đầu, người đàn ông này bị suy hô hấp do biến chứng cúm, sau đó nhanh chóng chuyển biến xấu thành viêm phổi nặng và hội chứng suy hô hấp cấp tính (ARDS). Dù được can thiệp máy thở, ông tiếp tục nhiễm trực khuẩn mủ xanh (Pseudomonas aeruginosa) kháng thuốc. Ổ nhiễm trùng khiến hai lá phổi mưng mủ, gây sốc nhiễm khuẩn, kéo theo suy đa tạng gồm tim và thận. Bác sĩ Bharat mô tả bệnh nhân khi đó "tim đã ngừng đập và cận kề cái chết".
Trong bối cảnh thể trạng bệnh nhân quá yếu để ghép tạng ngay lập tức, đội ngũ y tế đưa ra quyết định táo bạo: phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn hai lá phổi - nguồn gốc gây nhiễm trùng huyết. Để duy trì sự sống, các bác sĩ kết nối hệ thống tuần hoàn của bệnh nhân với một thiết bị phổi nhân tạo chuyên biệt.
Khác với các công nghệ ECMO (oxy hóa qua màng ngoài cơ thể) truyền thống vốn giữ phổi lại để ổn định tim, hệ thống mới được kết nối trực tiếp vào tim. Thiết kế đột phá này giúp duy trì dòng máu liên tục, cân bằng áp lực máu lưu thông chuẩn xác ngay cả khi lồng ngực trống rỗng. Cơ chế này khắc phục nhược điểm của các thiết bị ngoại vi trước đây, vốn thường không đảm bảo lưu lượng máu qua tim, dễ dẫn đến hình thành cục máu đông gây nhồi máu cơ tim.
Quyết định cắt bỏ tạng mang lại hiệu quả tức thì. Chỉ trong vòng 48 giờ sau phẫu thuật, không còn ổ nhiễm trùng, bệnh nhân ngưng thuốc trợ huyết áp, chức năng thận hồi phục hoàn toàn và tim đập bình thường trở lại. Khi các chỉ số sinh học đạt chuẩn, ca ghép phổi đôi lập tức được tiến hành.
Các phẫu thuật viên cắt bỏ hai lá phổi bị nhiễm trùng của bệnh nhân, sau đó, sử dụng một hệ thống phổi nhân tạo để duy trì sự sống cho người bệnh. Ảnh: Northwestern Medicine
Đánh giá về ca bệnh, tiến sĩ Natasha Rogers, bác sĩ lâm sàng cấy ghép tại Bệnh viện Westmead (Australia), gọi kỹ thuật này là "phi thường". Bà nhận định việc giữ chức năng tim ổn định trong một cơ thể không phổi là thách thức cực đại. Thành công này mở ra hướng đi mới cho y học hồi sức, cho phép tách rời phổi khỏi cơ thể trong thời gian dài để điều trị độc lập hoặc chờ ghép tạng.
Hệ thống phổi nhân tạo nói trên được bác sĩ Bharat và cộng sự phát triển từ thời điểm đại dịch Covid-19 bùng phát, nhắm đến nhóm bệnh nhân tổn thương phổi không thể hồi phục. Đại học Northwestern đang ưu tiên áp dụng công nghệ này cho các ca bệnh ngặt nghèo nhất và kỳ vọng sớm thương mại hóa để ứng dụng rộng rãi.
(Theo Nature, Science Alert)
