Duy cho biết người bạn bị chó cắn nhiều vết ở tay và mặt trong dịp Tết năm ngoái. Ngoài tiêm 5 mũi vaccine phòng bệnh dại, người bạn còn phải tiêm huyết thanh kháng dại phong bế ở những vết thương, xem như mất Tết. Duy tìm hiểu vaccine có thể tiêm trước khi bị chó cắn. Nếu chẳng may bị thương thì chỉ cần tiêm thêm 2 mũi, không cần huyết thanh.
Dù nhà không nuôi chó nhưng xung quanh nhà Duy, nhiều gia đình nuôi chó, thả rông khắp nơi. Chưa kể vào dịp Tết, cả gia đình thường cùng đi chúc Tết họ hàng, người quen, hoặc đi chơi với bạn bè. Vì vậy, Duy sợ nếu không may bị chó cắn đúng dịp Tết thì việc xử lý có thể bị chậm trễ, ảnh hưởng sức khỏe.
Duy tiêm ngừa mũi 3 vaccine dại tại VNVC Sunrise City. Ảnh: Hoàng Dương
Duy hiện đang đi học tại TP HCM. Chi phí đi tiêm ngừa do cha mẹ hỗ trợ. Khi nghe con trai nói muốn tiêm vaccine dại để phòng khi bị chó mèo cắn, cào, cha mẹ Duy ủng hộ. Song, một vài người xung quanh nghe chuyện cho rằng chàng trai trẻ quá "lo xa", đợi khi nào bị cắn thì hãy đi tiêm.
"Tôi đã tìm hiểu rất nhiều về bệnh dại trước khi quyết định đi tiêm ngừa. Có những người phát bệnh dại sau khi bị chó mèo cắn hoặc cào sau nhiều tháng, thậm chí là nhiều năm. Mà bệnh này một khi đã mắc thì gần như tử vong", Duy nói.
Một người dân chia sẻ lịch tiêm 3 mũi vaccine dự phòng bệnh dại trước phơi nhiễm. Ảnh: Hoàng Dương
Tại Trung tâm tiêm chủng VNVC Nhà Bè, xã Nhà Bè, TP HCM, chỉ trong buổi sáng một ngày giữa tuần tháng 1, bác sĩ Nguyễn Thị Thu Hà đã chỉ định tiêm vaccine dại cho 5 trường hợp. Trong đó, 4 trường hợp bị chó, mèo và chuột cắn, còn một trường hợp là em bé 7 tuổi được mẹ đưa đi dự tiêm dự phòng trước phơi nhiễm để phòng bệnh.
Chị Thảo, 32 tuổi, thuê trọ tại xã Nhà Bè, cho biết con gái chị hiếu động và yêu thích chó, nhiều lần xin chị cho nuôi nhưng phòng trọ chật chội, sợ nhiễm ký sinh trùng nên chị không đồng ý. Mỗi lần đi đường nhìn thấy chó, cô bé đều vui mừng chạy đến vuốt ve, ôm ấp. Về quê, con cũng lăn lóc ngoài sân với mấy con chó của ông bà ngoại, lúc thì cho chúng ăn, khi lại cho chúng tắm.
"Đợt này tôi bắt gặp nhiều thông tin về bệnh dại, biết rằng bị chó mèo cào cũng có thể lây nhiễm virus nên sợ. Lúc trước về quê, nhiều lần thấy tay chân con gái trầy xước, tôi chỉ nghĩ con nghịch ngợm. Giờ nghĩ lại, nếu không may là do chó mèo cắn, cào thì thật nguy hiểm. Vì vậy, tôi cho con đi tiêm ngừa để dự phòng, chuẩn bị về quê ăn Tết với ông bà", chị Thảo nói.
BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus dại gây ra, chưa có thuốc điều trị. Virus lây từ động vật có vú máu nóng sang người qua dịch tiết cơ thể như nước dãi, nước mắt, dịch não tủy, chủ yếu là thông qua vết cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở, niêm mạc mắt, miệng. Một khi đã khởi phát triệu chứng, tỷ lệ tử vong lên tới gần 100% ở cả người và động vật.
Tại VNVC gần đây, bác sĩ ghi nhận nhu cầu tiêm vaccine phòng bệnh dại dịp nghỉ Tết gia tăng. Thời điểm cận Tết năm 2025, chỉ trong ba ngày 26, 27 và 28 tháng Chạp, VNVC ghi nhận gần 4.500 lượt người tiêm vaccine dại trong, trong đó hơn 50% tiêm dự phòng. Còn trong hai ngày mùng 4-5 Tết Nguyên đán, có gần 4.000 lượt tiêm dại do bị động vật có vú máu nóng cắn, cào khi đi chúc Tết, đi du xuân.
"Năm nay, VNVC ghi nhận từ sớm đã có nhiều người dân đến tiêm phòng bệnh dại để chuẩn bị về quê nghỉ Tết. Trong Tết, mọi người có thể đi chơi, bận rộn, chưa thể tiếp cận ngay đến bệnh viện hoặc cơ sở tiêm chủng. Việc tiêm dự phòng giúp cơ thể có kháng thể bảo vệ sớm, giảm số mũi tiêm và không cần tiêm huyết thanh dù vết thương nặng, ở vị trí nguy hiểm", bác sĩ Đạo nói.
Tại Việt Nam, chó và mèo là hai động vật chủ yếu gây ra bệnh dại, tuy nhiên, tất cả các loài động vật có vú máu nóng khác như khỉ, dơi, chuột..., đều có thể mang mầm bệnh.
Tình trạng chó thả rông diễn ra tại cả các vùng quê lẫn đô thị, gây nguy hiểm cho người đi đường. Ảnh: Vecteezy
Bác sĩ Đạo khuyến cáo, khi bị động vật có vú máu nóng cắn, cào, người dân cần rửa vết thương dưới vòi nước sạch kết hợp với xà phòng trong tối thiểu 15 phút, sát khuẩn lại vết thương bằng cồn iốt hoặc dung dịch povidine, sau đó đến trung tâm gần nhất để được bác sĩ thăm khám vết thương và chỉ định chủng ngừa.
Trường hợp chưa tiêm vaccine trước đó cần tiêm 5 mũi vào bắp vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28; hoặc tiêm 8 mũi trong da các ngày 0, 3, 7 và 28, có thể tiêm thêm huyết thanh khi vết thương nặng, ở vị trí nguy cơ cao như đầu, mặt cổ, ngón tay, ngón chân.
Trường hợp đã tiêm đủ phác đồ vaccine ở lần trước hoặc tiêm đủ phác đồ dự phòng trước phơi nhiễm, người dân chỉ cần tiêm thêm hai mũi vaccine vào các ngày 0 và 3, không cần tiêm thêm huyết thanh dù vết thương nặng, nguy hiểm.
Người chưa tiêm đủ số mũi theo phác đồ trước đó hoặc không nhớ rõ lịch sử tiêm chủng, người bị suy giảm miễn dịch cần tuân thủ phác đồ mới, tiêm thêm huyết thanh kháng dại khi có chỉ định.
