1. Thành phần hóa học trong thuốc nhuộm và khả năng sinh ung thư
Thuốc nhuộm tóc, đặc biệt là loại nhuộm vĩnh viễn, chứa nhiều hợp chất hóa học như paraphenylenediamine (PPD), amin thơm, resorcinol, amoniac và hydrogen peroxide. Các chất này tham gia vào quá trình oxy hóa để tạo màu bền trên sợi tóc. Một số amin thơm đã từng được Cơ quan nghiên cứu Ung thư Quốc tế xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư khi tiếp xúc lâu dài trong môi trường công nghiệp.
Khi nhuộm tóc, hóa chất có thể tiếp xúc trực tiếp với da đầu, thấm qua da hoặc được hít vào qua đường hô hấp. Về mặt lý thuyết, sự phơi nhiễm kéo dài có thể làm tổn thương DNA, thúc đẩy quá trình hình thành tế bào ác tính. Tuy nhiên, liều lượng hóa chất trong các sản phẩm thương mại hiện nay đã được kiểm soát chặt chẽ.
Từ những năm 1980, nhiều thành phần từng bị nghi ngờ gây ung thư đã bị cấm hoặc giới hạn nghiêm ngặt tại châu Âu và Mỹ. Các cơ quan quản lý như Cơ quan quản lý thuốc và thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Ủy ban châu Âu liên tục cập nhật danh mục hóa chất được phép sử dụng. Nhờ đó, nguy cơ phơi nhiễm với các chất độc hại trong thuốc nhuộm hiện đại đã giảm đáng kể so với trước đây.
Một số hóa chất trong thuốc nhuộm tóc có thể gây ung thư khi tiếp xúc lâu dài.
Ngoài nguy cơ tiềm ẩn về ung thư, thuốc nhuộm tóc còn có thể gây kích ứng da, viêm da tiếp xúc hoặc phản ứng dị ứng, đặc biệt với PPD. Những tình trạng viêm da mạn tính có thể làm tăng khả năng hấp thu hóa chất qua da đầu. Vì vậy, dù nguy cơ sinh ung chưa được chứng minh rõ ràng, việc sử dụng thuốc nhuộm vẫn cần được thực hiện thận trọng.
2. Cách sử dụng thuốc nhuộm tóc an toàn
Để đảm bảo dùng thuốc nhuộm tóc an toàn, nên lưu ý:
- Nên hạn chế phơi nhiễm hóa chất để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
- Cần lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được cấp phép lưu hành và tuân thủ tiêu chuẩn an toàn; tránh sử dụng thuốc nhuộm không nhãn mác, không rõ thành phần hoặc quảng cáo quá mức về tính "thảo dược" nhưng không có chứng nhận.
- Nên giảm tần suất nhuộm tóc, đặc biệt với thuốc nhuộm vĩnh viễn. Việc nhuộm quá thường xuyên làm tăng thời gian tiếp xúc của da đầu với hóa chất, dễ gây kích ứng và viêm da.
- Ưu tiên sản phẩm an toàn: Chọn loại có nguồn gốc rõ ràng, ít hóa chất, hoặc có thành phần thảo dược, và nên thử dị ứng trước khi dùng.
- Cần thử phản ứng dị ứng trước khi nhuộm, vì PPD và các chất tương tự có thể gây viêm da tiếp xúc hoặc phản ứng dị ứng nghiêm trọng. Da đầu đang bị tổn thương hoặc viêm sẽ hấp thu hóa chất nhiều hơn.
Khi nhuộm tóc nên đeo găng tay, đảm bảo không gian thông thoáng để hạn chế hít phải hơi hóa chất.
- Khi nhuộm tóc nên đeo găng tay, đảm bảo không gian thông thoáng để hạn chế hít phải hơi hóa chất. Đối với thợ làm tóc, việc sử dụng khẩu trang, găng tay và tuân thủ quy trình an toàn lao động là rất quan trọng để giảm nguy cơ phơi nhiễm nghề nghiệp.
- Phụ nữ mang thai, người có bệnh da đầu mạn tính/tiền sử dị ứng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thuốc nhuộm. Một số sản phẩm bán vĩnh viễn hoặc có nguồn gốc thực vật có thể là lựa chọn ít rủi ro hơn, dù độ bền màu không cao.
- Việc duy trì lối sống lành mạnh, không hút thuốc, ăn uống cân đối và hạn chế tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ khác đóng vai trò quan trọng hơn trong phòng ngừa ung thư so với việc chỉ tập trung vào một yếu tố đơn lẻ như thuốc nhuộm tóc.
Thuốc nhuộm tóc chứa nhiều hóa chất có thể gây kích ứng và trong một số điều kiện đặc biệt có tiềm năng sinh ung thư. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chưa cho thấy việc nhuộm tóc ở người tiêu dùng thông thường làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư. Nguy cơ cao hơn chủ yếu được ghi nhận ở nhóm phơi nhiễm nghề nghiệp trong thời gian dài. Với các sản phẩm hiện đại được kiểm soát chặt chẽ về thành phần, nguy cơ được đánh giá là thấp nếu sử dụng đúng cách. Người dân không cần quá lo lắng nhưng cũng không nên chủ quan. Lựa chọn sản phẩm an toàn, giảm tần suất nhuộm và tuân thủ khuyến cáo y tế sẽ giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài.
