TS. BS Nguyễn Quang Bảy, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết nhiều người thường lầm tưởng việc bàn tay, bàn chân to lên hay khuôn mặt biến đổi theo thời gian chỉ là do sự lão hóa hoặc tăng cân. Tuy nhiên, đây thực chất là biểu hiện của bệnh to đầu chi (Acromegaly), hay còn gọi là to viễn cực.
Bệnh lý này xuất phát từ việc tuyến yên (nằm ở đáy não) sản xuất quá mức hormone tăng trưởng (GH) ở người trưởng thành. Lúc này, do các đầu xương đã đóng kín không thể dài thêm, xương và mô mềm buộc phải phát triển theo chiều ngang, gây ra sự biến dạng ngoại hình đặc trưng.
Bàn tay bình thường (trái) và tay người mắc bệnh to đầu chi (phải). Ảnh: Scientificanimations
Người bệnh dễ dàng nhận thấy các dấu hiệu qua việc nhẫn đeo trở nên chật, phải thay đổi cỡ giày liên tục một cách bất thường. Khuôn mặt biến đổi với xương hàm dưới trề ra tạo cảm giác móm (móm giả), trán dô, mũi thô. Ngoài ra, giọng nói bệnh nhân thường trở nên trầm đục do dây thanh âm dày lên; da mặt nhờn, dày, lỗ chân lông to và hay vã mồ hôi. Người mắc cũng thường xuyên than phiền về những cơn đau mỏi khớp lớn nhưng không tìm ra nguyên nhân chấn thương.
Theo bác sĩ Bảy, nếu không can thiệp sớm, nồng độ hormone tăng trưởng cao kéo dài sẽ tàn phá cơ thể. Bệnh gây hàng loạt rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường, mất kinh ở phụ nữ trẻ, phì đại tuyến giáp, gan lách to. Nghiêm trọng hơn, bệnh nhân đối mặt với các biến chứng tim mạch như phì đại tâm thất, suy tim, tăng huyết áp hay hội chứng ngưng thở khi ngủ do đường thở bị chít hẹp.
Đặc biệt, do vị trí tuyến yên nằm ngay trên dây thần kinh thị giác, khối u tuyến yên khi lớn dần sẽ chèn ép gây mờ mắt, mất tầm nhìn hai bên. Người bệnh còn gia tăng nguy cơ hình thành các khối u, polyp đại tràng và ung thư đại trực tràng.
Thách thức lớn nhất của bệnh to đầu chi là tiến triển rất âm thầm, thường mất 5-10 năm để các triệu chứng bộc lộ rõ rệt. Đa số bệnh nhân nhập viện ở giai đoạn muộn, lúc này dù chẩn đoán dễ dàng nhưng khối u đã quá lớn, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn và giảm hiệu quả.
Hiện nay, phẫu thuật cắt bỏ u qua đường xoang bướm (nội soi qua mũi) là lựa chọn ưu tiên nhờ ưu điểm nhẹ nhàng, ít đau, hồi phục nhanh. Với các trường hợp phức tạp, u tái phát hoặc không thể phẫu thuật, bác sĩ sẽ chỉ định xạ trị hoặc dùng thuốc ức chế hormone để kiểm soát bệnh.
