Anh Tuấn có ngoại hình phong độ, thu nhập ổn định và gia đình êm ấm. Trong mắt người ngoài, anh là hình mẫu thành đạt lý tưởng. Thế nhưng, đằng sau "mặt nước phẳng lặng" đó, anh đã phải vật lộn với tình trạng rối loạn cương dương suốt 6 tháng.
Tại Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, qua thăm khám, TS.BS.CK2 Trà Anh Duy ghi nhận các chỉ số thực thể của bệnh nhân hoàn toàn bình thường: Testosterone toàn phần đạt 16,8 nmol/L (nằm trong ngưỡng an toàn), đường huyết, mỡ máu và siêu âm Doppler mạch máu dương vật đều tốt.
Khai thác sâu vào lối sống, bác sĩ phát hiện anh Tuấn thường xuyên làm việc 10-12 giờ mỗi ngày, hiếm khi chia sẻ cảm xúc và luôn gồng mình để giữ hình ảnh "tôi vẫn ổn" trước vợ con. Bác sĩ Duy nhận định: "Bệnh nhân không có tổn thương thực thể. Đây là rối loạn cương dương chức năng do stress mạn tính, hệ quả điển hình của hội chứng 'vịt nổi'".
Bác sĩ Duy tư vấn cho bệnh nhân. Ảnh: Lâm Anh
Thuật ngữ "hội chứng vịt nổi" (duck syndrome) mô tả hình ảnh con vịt trôi thong dong trên mặt hồ, nhưng bên dưới mặt nước, đôi chân phải đạp liên tục và điên cuồng để giữ cơ thể không bị chìm.
Đây không phải là một chẩn đoán y khoa chính thức nhưng là một khái niệm tâm lý phổ biến trong xã hội hiện đại. Nó chỉ những người luôn cố gắng duy trì vẻ ngoài thành công, kiểm soát tốt mọi thứ trong khi nội tâm đầy rẫy lo âu, áp lực và sợ thất bại. Ở nam giới, điều này thường gắn liền với kỳ vọng phải làm "trụ cột" vững chãi, không được phép yếu đuối.
Theo bác sĩ Duy, chức năng tình dục nam giới là sự phối hợp hài hòa giữa tâm lý, thần kinh, nội tiết và mạch máu. Khi một người mắc hội chứng vịt nổi, cơ thể họ luôn ở trạng thái "cảnh giác cao độ".
Về mặt sinh học, stress mạn tính kích hoạt trục hạ đồi - tuyến yên - thượng thận, làm gia tăng nồng độ cortisol. Theo nghiên cứu trên Annals of the New York Academy of Sciences, cortisol tăng cao sẽ ức chế trục nội tiết điều khiển sinh dục, làm suy giảm chức năng của tinh hoàn dù testosterone tổng thể có thể vẫn ở mức bình thường.
Hơn nữa, hoạt động tình dục cần sự ưu thế của hệ thần kinh phó giao cảm (trạng thái thư giãn). Khi não bộ nam giới thường xuyên ở chế độ "giải quyết vấn đề" và "kiểm soát rủi ro", hệ thần kinh giao cảm bị kích thích quá mức, gây ra nhiều hệ lụy.
Rối loạn cương dương là biểu hiện phổ biến nhất. Nam giới vẫn có cương buổi sáng nhưng lại "thất bại" khi lâm trận thực tế do lo âu hiệu suất.
Nam giới mắc hội chứng cũng thường sụt giảm ham muốn. Não bộ quá bận rộn để duy trì hình ảnh hoàn hảo khiến họ không còn không gian cho khoái cảm. Nghiên cứu trên Journal of Sexual Medicine cho thấy stress nghề nghiệp tỷ lệ nghịch với ham muốn tình dục.
Ngoài ra, trạng thái căng thẳng làm mất kiểm soát phản xạ thần kinh - cơ, dẫn đến xuất tinh sớm hoặc khó đạt đỉnh.
Nguy hiểm nhất của hội chứng vịt nổi chính là sự im lặng. Càng cố tỏ ra ổn, nam giới càng cô lập chính mình. Khi trục trặc tình dục xảy ra, họ lại càng lo sợ hình ảnh "mạnh mẽ" bị đổ vỡ, dẫn đến né tránh thân mật và làm trầm trọng thêm sự rạn nứt hôn nhân.
Trong trường hợp của anh Tuấn, bác sĩ Duy không kê đơn thuốc hỗ trợ cương kéo dài mà tập trung vào liệu pháp tâm lý. Anh được hướng dẫn cách nhận diện stress, điều chỉnh nhịp làm việc và học cách bộc lộ cảm xúc thật với bạn đời. Sau 3 tháng, chức năng sinh lý của anh đã hồi phục rõ rệt mà không cần can thiệp dược lý.
Nghiên cứu công bố trên Archives of Sexual Behavior khẳng định: Việc chia sẻ stress trong mối quan hệ là "liều thuốc" quan trọng để cải thiện sự hài lòng tình dục.
Dưới góc nhìn y học giới tính, rối loạn tình dục trong hội chứng "vịt nổi" không phải là dấu hiệu của sự yếu kém, mà là tiếng chuông cảnh báo từ cơ thể. "Cho phép bản thân được 'không ổn' và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn sớm chính là bước đầu tiên để phái mạnh tìm lại bản sắc và sự cân bằng trong cuộc sống", bác sĩ Duy nhấn mạnh.
