Một người đàn ông Trung Quốc họ Zhang chưa tới 40 tuổi, vẻ ngoài khỏe mạnh và năng động, bỗng phải nhập viện vì đau rát cổ họng dữ dội. Ban đầu anh chỉ nghĩ bị viêm họng nên thường xuyên uống nước mật ong nóng để “sát khuẩn”, làm dịu. Thế nhưng lạ là càng uống, anh càng thấy cổ họng mình bỏng rát, nuốt khó, nôn khan và thậm chí hít thở cũng đau.
Người nhà khuyên mãi anh mới chịu đi khám tai mũi họng. Đến khi nội soi, bác sĩ không khỏi giật mình. Toàn bộ thực quản của anh trắng bệch, sần sùi, phủ lớp nhầy trắng đục, có nhiều vết loét ăn sâu. Tới bác sĩ còn phải đùa rằng nhìn giống như miếng da heo luộc dở.
Kết quả xét nghiệm cho thấy anh Zhang bị bỏng và viêm loét thực quản mạn tính, đã bắt đầu xuất hiện dấu hiệu tiền ung thư thực quản. Anh tức giận phản bác, chỉ cho rằng mình bị viêm họng mà bác sĩ "làm quá". Anh vốn ăn uống lành mạnh, ngày nào cũng uống nước ấm, thích ăn đồ thật nóng để giữ gìn sức khỏe. Bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa và Gan mật Wu Zongqin (Trung Quốc) nghe đến đây thì liền hiểu ra vấn đề.
Sau khi hỏi thêm về lối sống, bác sĩ kết luận nguyên nhân gây bệnh đến từ thói quen ăn uống đồ quá nóng trong nhiều năm mà anh Zhang cho rằng tốt cho sức khỏe. Anh mê lẩu cay, canh nóng, trà nóng, món gì cũng phải bốc khói nghi ngút mới thấy ngon. Anh tin rằng ăn nóng giúp diệt khuẩn, làm ấm người, tốt cho tiêu hóa. Đáng lo khi đây cũng là quan niệm sai lầm của rất nhiều người.
"Ăn nóng cho khỏe" - hiểu lầm tai hại phá thực quản, hại dạ dày gây ung thư
Bác sĩ Wu Zongqin giải thích, trong điều kiện bình thường, nhiệt độ trong khoang miệng và thực quản dao động từ 16 - 37 độ C. Mức nhiệt lý tưởng để ăn uống là 10 - 40 độ C, còn ngưỡng cao nhất mà thực quản có thể chịu được trước khi tổn thương chỉ khoảng 60 độ C. Khi thường xuyên ăn hoặc uống đồ vượt ngưỡng này, niêm mạc thực quản sẽ bị bỏng nông. Các vết tổn thương nhỏ không kịp lành, lâu dần tích tụ thành viêm mạn tính và làm tăng nguy cơ ung thư thực quản.
Ông cũng chia sẻ rằng mỗi năm mình tiếp nhận hàng ngàn bệnh nhân gặp vấn đề với thực quản chỉ vì thói quen ăn uống quá nóng. Không ít người trẻ, bề ngoài khỏe mạnh nhưng khi nội soi thì niêm mạc thực quản đã sưng, tróc, thậm chí biến đổi màu sắc, lở loét, ung thư.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết ung thư thực quản là căn bệnh ung thư phổ biến thứ tám trên thế giới, gây tử vong cho hơn 400.000 người mỗi năm. Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) cũng khẳng định, chính nhiệt độ cao của thực phẩm và đồ uống chứ không phải bản thân món ăn mới là nguyên nhân làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Các nghiên cứu tại Trung Quốc, Iran hay Thổ Nhĩ Kỳ - nơi người dân thường uống trà và ăn canh trên 70 độ C - cho thấy tỷ lệ ung thư thực quản cao hơn rõ rệt.
Không chỉ thực quản, đồ ăn nóng còn gây bỏng miệng, làm tổn thương dây thần kinh vị giác khiến vị giác suy giảm. Khi ăn vội vì sợ nguội, dạ dày cũng không kịp thích ứng, dễ đầy hơi, khó tiêu, táo bón. Lâu dài, nhiệt độ cao khiến niêm mạc dạ dày bị bào mòn, làm giảm dịch vị và tăng nguy cơ viêm loét dạ dày, xuất huyết, ung thư tiêu hóa.
"Điều nguy hiểm là khi ăn uống nóng thường xuyên, người ta sẽ không cảm nhận được đúng nhiệt độ đồ ăn thức uống nữa. Bởi niêm mạc bị tổn thương, sừng hóa dày lên. Cộng thêm cơ thể cố thích nghi sau những lần bị bỏng vì thực phẩm, ngưỡng chịu nóng lại tăng lên. Cứ như vậy lại ngày càng dùng đồ nóng hơn, ngày càng chủ quan và tự tàn phá sức khỏe" - bác sĩ Wu Zongqin nói thêm.
Với trường hợp của anh Zhang, thói quen ăn uống của anh đã khiến thực quản bị tổn thương, hình thành viêm mãn tính từ lâu. Còn sở dĩ tình trạng thực quản của anh trở nên nghiêm trọng như vậy khi đi khám là vì 2 ngày trước đó anh đi ăn lẩu cay. Khi nước lẩu còn đang sôi và rất cay nóng, anh đã uống nó rất ngon lành và uống liên tục với lượng nhiều trong thời gian ngắn.
May mắn là bệnh tình được phát hiện sớm, có thể điều trị hiệu quả trước khi tiến triển thành ung thư thực quản. Tuy nhiên đây cũng là một bài học đắt giá cho chính bản thân anh cũng như tất cả chúng ta về ăn uống đúng cách, tìm hiểu kỹ khi chăm sóc sức khỏe.
