Hoang tưởng có người hại mình
Theo Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Hoa - Phó Trưởng phòng Tâm lý Lâm sàng, Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội), rối loạn tâm thần ở trẻ em là một vấn đề nghiêm trọng, đòi hỏi sự chú ý và can thiệp kịp thời. Gần đây, viện đã tiếp nhận một nữ sinh 14 tuổi vào điều trị trong tình trạng kích động, hoang tưởng, cho rằng có người muốn hãm hại mình.
Nữ sinh này đang học lớp 9, có hoàn cảnh gia đình ổn định, không ghi nhận mâu thuẫn đáng kể. Theo lời kể của người mẹ, từ khi học lớp 6, em đã có những biểu hiện bất thường như ngồi cười một mình, lẩm bẩm nói chuyện. Tuy nhiên, em vẫn duy trì học tập và sinh hoạt bình thường. Đến lớp 9, áp lực học tập tăng cao, các triệu chứng của bệnh nhi trở nên nghiêm trọng hơn. Khoảng một năm trước, em bắt đầu ngủ kém, thường xuyên lẩm bẩm, cười vô cớ và nghĩ rằng bạn bè nói xấu mình.
Gần đây, 3 tháng trước khi nhập viện, tình trạng của em xấu đi rõ rệt. Em có những hành vi không kiểm soát như nói năng thiếu logic, cho rằng bạn bè có ý định xấu, không cho em đi học, nghe thấy tiếng nói trong đầu bình phẩm, chê bai mình. Em trở nên dễ cáu gắt, đập phá đồ đạc, thậm chí tấn công người xung quanh, ăn uống kém, ngủ rất ít.
Khi khám tại viện, em tỉnh táo, tiếp xúc được nhưng vẫn có biểu hiện ảo thanh bình phẩm, hoang tưởng bị hại và hoang tưởng liên hệ.
Rối loạn tâm thần là gì?
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Hoa, rối loạn tâm thần là trạng thái mà nhận thức và khả năng liên hệ với thực tại của cá nhân bị xáo trộn nghiêm trọng. Các triệu chứng chính gồm trẻ hoang tưởng tin vào những điều không có thật, ví dụ như cảm giác bị đe dọa, bị hại hoặc nghe thấy, cảm nhận những điều không tồn tại trong thực tế.
Triệu chứng không điển hình theo độ tuổi:
Trẻ dưới 10 tuổi: Hoang tưởng thường liên quan đến mất nhận dạng bản thân (như nghĩ mình là động vật hoặc đồ vật) và nỗi sợ hãi phi lý về các mối đe dọa lớn lao. Ảo thanh thường xuất phát từ hình ảnh động vật.
Trẻ từ 10-14 tuổi: Hoang tưởng trở nên có hệ thống hơn, gần giống người lớn. Ảo thanh có thể là tiếng nói của người quen hoặc chuyển từ trong đầu ra môi trường bên ngoài khi lớn lên.
Trẻ vị thành niên: Triệu chứng ảo thanh tương tự người lớn, với nội dung phức tạp hơn.
Theo bác sĩ Hoa, khi trẻ có các dấu hiệu trên, gia đình phát hiện sớm là yếu tố then chốt để can thiệp hiệu quả. Đặc biệt cần lưu ý những trẻ có tiền sử người thân rối loạn tâm thần hoặc mang gene liên quan.
Việc trì hoãn hoặc bỏ qua triệu chứng có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tâm thần và chất lượng cuộc sống của trẻ.
Với sự hỗ trợ từ gia đình và các chuyên gia, trẻ có thể được chẩn đoán đúng và nhận được sự chăm sóc phù hợp, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống, học tập và ngăn ngừa những hậu quả nghiêm trọng.
