Ở tuổi 20 – khi nhiều bạn trẻ đang bận rộn với giảng đường, những chuyến du lịch, những dự định cho tương lai – một cô gái tại TP.HCM đã phải gắn cuộc đời mình với máy lọc máu. Nguyên nhân không phải do tai nạn hay bệnh hiểm nghèo bẩm sinh, mà đến từ một thói quen phổ biến đến mức nhiều người coi là “chuyện nhỏ”: uống nước ngọt, trà sữa thay cho nước lọc trong nhiều năm liền.
VnExpress dẫn lời Đại tá, BS.CK2 Võ Thành Hoài Nam – Phó chủ nhiệm khoa Nội thận Lọc máu, Bệnh viện Quân y 175, cho biết bệnh nhân đến viện khi đã ở giai đoạn suy thận mạn độ 4. Dù được điều trị bảo tồn, nhưng lối sống kéo dài nhiều năm khó thay đổi, cùng việc không tuân thủ tái khám, khiến chức năng thận tiếp tục suy giảm nhanh chóng. Chỉ trong thời gian ngắn, bệnh tiến triển sang giai đoạn 5 – giai đoạn cuối – buộc phải lọc máu định kỳ để duy trì sự sống.
“Không loại trừ khả năng bệnh nhân có bệnh thận tiềm ẩn từ trước, nhưng chính việc sử dụng đồ uống công nghiệp nhiều đường, nhiều phụ gia trong thời gian dài đã trở thành ‘chất xúc tác’ khiến thận suy kiệt nhanh hơn rất nhiều”, bác sĩ Nam chia sẻ.
Khi thận phải “gánh” cả lối sống mất cân bằng
Các loại nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực vốn được quảng bá như “liều thuốc giải khát” cho người trẻ, nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ lớn với thận. Hàm lượng đường cao, chất tạo ngọt nhân tạo, phụ gia, cùng năng lượng “rỗng” dễ gây tăng cân, rối loạn mỡ máu, tăng đường huyết và acid uric. Tất cả những yếu tố này buộc thận phải làm việc quá tải để đào thải, lọc cặn, lâu dần dẫn đến tổn thương không hồi phục.
“Dù có bệnh nền hay không, một lối sống mất cân bằng vẫn là yếu tố thúc đẩy rất mạnh khiến thận bị phá hủy sớm và nặng hơn”, bác sĩ Nam nhấn mạnh.
Cũng theo VnExpress, Đại tá, TS.BS Nguyễn Việt Cường – Phó giám đốc Bệnh viện Quân y 175 – cho biết suy thận không còn là “bệnh của người già” như trước. Ngày càng nhiều bệnh nhân trong độ tuổi 20–30 phải lọc máu, ghép thận do các bệnh lý chuyển hóa như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, tăng acid uric – những hệ quả trực tiếp của lối sống ít vận động, ăn uống công nghiệp hóa và tiêu thụ đồ uống có đường quá mức.
Điều đáng lo ngại là phần lớn người trẻ không có thói quen khám sức khỏe định kỳ. Họ chỉ đến bệnh viện khi cơ thể đã “lên tiếng” bằng những dấu hiệu nặng nề như phù chân, mệt mỏi kéo dài, thiếu máu, buồn nôn – lúc này thận đã suy kiệt, cơ hội phục hồi gần như không còn.
Lọc máu – cái giá của sự chủ quan
Lọc máu không chỉ là câu chuyện y khoa, mà còn là gánh nặng tinh thần, tài chính và chất lượng sống. Mỗi tuần bệnh nhân phải đến bệnh viện 3 lần, mỗi lần 4–5 tiếng gắn với máy móc. Những kế hoạch học tập, công việc, du lịch, hôn nhân… đều bị bó hẹp bởi lịch chạy thận. Với nhiều gia đình, chi phí điều trị lâu dài là áp lực không nhỏ.
Các bác sĩ khuyến cáo, để phòng ngừa bệnh thận, người trẻ cần thay đổi từ những điều nhỏ nhất: uống đủ nước lọc mỗi ngày, hạn chế tối đa nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực; duy trì vận động, kiểm soát cân nặng; ăn nhạt, giảm thực phẩm chế biến sẵn, cân đối đạm động vật và đạm thực vật. Những người có tăng huyết áp, đái tháo đường cần tuân thủ điều trị nghiêm túc và tái khám định kỳ.
Đặc biệt, không tự ý dùng thuốc, thực phẩm chức năng hay thuốc đông y không rõ nguồn gốc; điều trị dứt điểm các nhiễm khuẩn thông thường để tránh khởi phát viêm cầu thận IgA – căn bệnh có thể âm thầm tiến triển đến suy thận giai đoạn cuối. Với gia đình có người mắc bệnh thận mạn, các thành viên cùng huyết thống càng cần tầm soát sớm.
Câu chuyện của cô gái 20 tuổi là lời cảnh báo đắt giá: đôi khi, chính những thói quen “vô hại” nhất lại là con đường ngắn nhất đưa chúng ta đến phòng lọc máu. Và khi thận đã suy kiệt, không có nút “quay lại” cho những ly trà sữa đã uống qua.
