Nỗi sợ đi khám ra bệnh
Anh N.M.T (38 tuổi, Hà Nội) thường xuyên bị đau bụng, rối loạn tiêu hóa, có ngày đi ngoài 2-3 lần. Dù vợ liên tục khuyên đi khám, anh vẫn tìm cách né tránh. Lý do rất đơn giản: “Đi khám lỡ có bệnh thì thêm lo”.
Sự chần chừ kéo dài cho đến khi tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn: Đau bụng dai dẳng, sút cân rõ rệt. Lúc này, gia đình kiên quyết yêu cầu anh đi kiểm tra. Tại cơ sở y tế, các xét nghiệm ban đầu cho thấy nhiều chỉ số bất thường, bác sĩ khuyên anh chuyển đến bệnh viện tuyến trên để nội soi chuyên sâu. Tuy vậy, anh vẫn nghĩ rằng mình chỉ đi khám “cho vợ yên tâm”, không hề tin bản thân có thể mắc bệnh nặng.
Kết quả nội soi khiến cả gia đình choáng váng: Một khối u đại tràng được phát hiện. Kết quả sinh thiết xác định là ung thư đại tràng giai đoạn 2B. Người vợ bật khóc, không giấu được sự tiếc nuối khi chồng đã bỏ qua cơ hội phát hiện bệnh sớm hơn.
Không chỉ nam giới trung niên, tâm lý sợ khám bệnh cũng xuất hiện ở người trẻ. B.T.N (25 tuổi, trú tại TPHCM) đã sống chung với những cơn đau bụng bất thường suốt nhiều năm. N. có lúc đau âm ỉ, khi lại quằn quại, kèm theo rối loạn kinh nguyệt. Trong một lần tra cứu triệu chứng trên mạng, cô thoáng thấy cụm từ “ung thư cổ tử cung” và lập tức hoảng sợ.
“Lỡ đi khám mà đúng ra bệnh như vậy thì sao?”, N. lo lắng. Chính suy nghĩ ấy khiến cô chọn cách im lặng chịu đựng, trì hoãn việc đến bệnh viện. Nỗi lo mơ hồ dần trở thành áp lực tâm lý kéo dài.
Bác sĩ khám cho người bệnh tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội). Ảnh: Thế Anh.
Chỉ khi tình trạng trở nên nặng hơn, cô mới miễn cưỡng đi khám nhưng vẫn suýt bỏ về vì quá hoảng sợ. Kết quả cho thấy cô mắc hội chứng buồng trứng đa nang, lạc nội mạc tử cung. Bệnh lý không quá nguy hiểm nếu được theo dõi và điều trị đúng cách. Tuy nhiên, nếu tiếp tục trì hoãn, bệnh có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản về sau.
Thực tế, không ít người từ chối khám bệnh vì sợ phát hiện ra vấn đề sức khỏe. Sự né tránh này thường được “ngụy trang” dưới nhiều lý do: Bận rộn công việc, chưa sắp xếp được thời gian, triệu chứng còn nhẹ hoặc lo ngại chi phí. Thậm chí, có người tham gia bảo hiểm y tế đầy đủ nhưng nhiều năm không một lần sử dụng để kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Theo thống kê của Bộ Y tế, phần lớn người Việt chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã có biểu hiện rõ rệt hoặc chuyển sang giai đoạn nặng. Trong khi đó, việc khám sức khỏe định kỳ mỗi 6-12 tháng có thể phát hiện sớm các rối loạn chuyển hóa, bệnh mạn tính cũng như những nguy cơ tiềm ẩn liên quan đến tim mạch, gan, thận.
2 nỗi sợ thường trực
Trao đổi với PV VietNamNet, Phó giáo sư Đỗ Văn Dũng - nguyên Trưởng khoa Y tế Công cộng (Đại học Y Dược TPHCM), cho rằng tâm lý e dè này không phải ngẫu nhiên mà hình thành.
PGS Dũng chỉ ra 2 lý do:
- Nhiều người từng có trải nghiệm không tích cực khi đi khám, như quy trình thủ tục phức tạp, thời gian chờ đợi kéo dài hoặc áp lực chi phí điều trị. Những yếu tố này dần tạo nên rào cản vô hình, khiến họ ngại tiếp xúc với hệ thống y tế.
- Người dân có nỗi sợ về một chẩn đoán nghiêm trọng có thể làm đảo lộn công việc, tài chính, thậm chí vị thế xã hội cũng khiến nhiều người chọn cách “không biết còn hơn”. Đây là một cơ chế phòng vệ tâm lý nhưng lại tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Đáng lo ngại, trong bối cảnh công nghệ phát triển, không ít người thay vì đến bác sĩ lại tìm đến mạng xã hội hoặc các công cụ trí tuệ nhân tạo để tự chẩn đoán. Tuy nhiên, thông tin trên mạng thường không được cá thể hóa theo tình trạng sức khỏe cụ thể, dễ dẫn đến hiểu sai hoặc bỏ sót bệnh lý nguy hiểm.
Hậu quả của việc trì hoãn khám chữa bệnh không chỉ làm tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn, chi phí điều trị cao hơn mà còn góp phần vào xu hướng “trẻ hóa” của nhiều bệnh lý nguy hiểm. Những căn bệnh vốn thường gặp ở người lớn tuổi nay ngày càng xuất hiện nhiều ở người trẻ, một phần do phát hiện muộn.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo, khám bệnh không phải là điều đáng sợ mà là cách chủ động bảo vệ sức khỏe. Việc phát hiện sớm tăng khả năng điều trị thành công, giảm chi phí và hạn chế biến chứng. Việc sợ hãi không làm bệnh biến mất. Ngược lại, chỉ có đối diện và kiểm tra kịp thời mới giúp mỗi người giữ được cơ hội sống khỏe mạnh lâu dài.
