Sản phụ loạn thần sau sinh

Chị Ngọc, 26 tuổi, mất ngủ nhiều ngày sau sinh, hoảng loạn, bỏ ăn, bác sĩ chẩn đoán loạn thần cấp.

Sau sinh vài tuần, chị Ngọc luôn trong trạng thái hoảng sợ cho rằng có người theo dõi và tìm cách hãm hại mình, đến mức "không tin em bé mới sinh là con mình" nên từ chối bế hay chăm sóc. Sau gần ba tháng, triệu chứng nặng dần, sản phụ mất kiểm soát.

ThS.BS Nguyễn An Khải, Đơn vị Tâm thần, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết người bệnh nhập viện trong tình trạng lo âu, hoảng sợ, xuất hiện hoang tưởng bị hại, rối loạn nhận thức thực tại. Chị từng mắc rối loạn hỗn hợp lo âu - trầm cảm do áp lực công việc. Kết hợp các triệu chứng cùng kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh loại trừ nguyên nhân thực thể như viêm não, đột quỵ, u não và các bệnh lý thần kinh khác, bác sĩ chẩn đoán người bệnh mắc loạn thần cấp khởi phát sau sinh.

Loạn thần sau sinh là tình trạng não bộ mất khả năng đánh giá đúng thực tại, xảy ra ở khoảng 1-2/1.000 sản phụ. Người bệnh có xu hướng tự làm hại bản thân hoặc em bé, tin vào những điều không có thật, người xung quanh giải thích thế nào cũng không thay đổi được suy nghĩ.

"Sự thay đổi mạnh của nội tiết tố sau sinh kết hợp thiếu ngủ kéo dài, áp lực chăm con và tiền sử rối loạn tâm thần có thể làm mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh trong não bệnh nhân", bác sĩ Khải giải thích, thêm rằng khi đó não bộ không còn phân biệt rõ đâu là thực tế, đâu là suy nghĩ chủ quan, dẫn đến hoang tưởng.

Chị Ngọc được điều trị bằng thuốc chống loạn thần kết hợp thuốc hỗ trợ giấc ngủ và theo dõi diễn biến. Sau 5 ngày, chị ngủ được, ăn uống bình thường, tâm lý ổn định, các triệu chứng cải thiện rõ rệt.

Người bệnh cần tiếp tục dùng thuốc, tái khám định kỳ kết hợp hỗ trợ tâm lý để giảm nguy cơ tái phát và thích nghi với cuộc sống sau sinh. Người bệnh có thể điều trị bổ sung với kích thích từ trường xuyên sọ các vấn đề liên quan như mất ngủ, đau đầu, rối loạn lo âu.

Mất ngủ kéo dài là dấu hiệu cảnh báo sớm của loạn thần sau sinh nhưng thường bị xem nhẹ. Tình trạng này làm suy giảm khả năng điều hòa cảm xúc, nhận thức, hành vi và có thể thúc đẩy loạn thần khởi phát ở người có yếu tố nguy cơ.

Bác sĩ Khải cho biết loạn thần sau sinh là tình trạng cấp cứu tâm thần nghiêm trọng. Sản phụ cần được khám chuyên khoa ngay khi mất ngủ kéo dài, nghi ngờ vô căn cứ, nói hoặc cư xử bất thường, có ảo giác, từ chối ăn uống vì sợ bị đầu độc hoặc có ý định làm hại bản thân, người khác. Điều trị sớm giúp kiểm soát triệu chứng, giảm nguy cơ tái phát và bảo đảm an toàn cho mẹ và bé.

*Tên người bệnh đã được thay đổi