Phòng phổi tắc nghẽn mạn tính tái phát khi trời lạnh

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) đặc trưng bởi tình trạng tắc nghẽn luồng khí không hồi phục hoàn toàn, tiến triển chậm nhưng kéo dài suốt đời.

Thạc sĩ, bác sĩ Đặng Thành Đô, khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết người bệnh COPD có nguy cơ cao tái phát đợt cấp hoặc trở nặng khi thời tiết chuyển lạnh do nhiều yếu tố. Nhiệt độ thấp khiến đường thở dễ bị kích thích, phế quản co thắt mạnh, tăng tiết đờm, gây khó thở. Sức đề kháng của cơ thể suy giảm, trong khi môi trường ẩm lạnh tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus phát triển, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp.

Để kiểm soát tốt bệnh trong mùa lạnh, người bệnh COPD nên lưu ý những điều dưới đây.

Giữ ấm cơ thể

Người bệnh nên mặc áo khoác dày, dùng khăn quàng cổ, đội mũ và tránh để cơ thể bị ướt mưa. Nếu lỡ bị dính mưa, cần thay quần áo khô và ủ ấm cơ thể ngay để hạn chế nguy cơ nhiễm lạnh.

Tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột

Di chuyển liên tục giữa môi trường có sự chênh lệch nhiệt độ như từ phòng điều hòa ấm ra ngoài trời mưa lạnh, có thể kích thích đường thở, niêm mạc phế quản co thắt nhanh. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột làm giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp, tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus xâm nhập, tăng nguy cơ xuất hiện đợt cấp COPD.

Người bệnh nên điều chỉnh nhiệt độ trong nhà ở mức phù hợp, có thời gian để cơ thể thích nghi trước khi ra ngoài. Khi về nhà, không nên tắm ngay mà cần nghỉ ngơi, ủ ấm cơ thể trước.

Hạn chế ra ngoài khi mưa lạnh kéo dài

Không khí lạnh, ẩm kết hợp với ô nhiễm môi trường trong những ngày mưa dễ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng hô hấp. Người bệnh COPD nên hạn chế ra ngoài khi mưa lạnh kéo dài hoặc vào sáng sớm, tối muộn khi nhiệt độ xuống thấp. Trường hợp bắt buộc phải ra ngoài, người bệnh cần đeo khẩu trang kín, che chắn cẩn thận.

Không tự ý ngưng thuốc điều trị

Người bệnh COPD cần tuân thủ điều trị lâu dài, dùng thuốc đúng liều và đúng cách theo chỉ định. Các thuốc giãn phế quản, corticosteroid dạng hít giúp kiểm soát viêm, duy trì đường thở thông thoáng, cải thiện triệu chứng ho, khó thở, làm chậm quá trình suy giảm chức năng phổi.

Bỏ hút thuốc và tránh xa chất kích thích

Khói thuốc lá khiến tình trạng viêm đường thở tiến triển nhanh, làm suy giảm chức năng phổi theo thời gian. Người bệnh cần bỏ hút thuốc, tránh tiếp xúc với khói thuốc thụ động tại nhà hoặc nơi làm việc. Hạn chế tiếp xúc tối đa các chất kích thích khác như khói bếp than, khói nhang, mùi hóa chất mạnh.

Duy trì vận động và tập thở

Giảm hoạt động thể lực khi thời tiết lạnh khiến sức bền của cơ hô hấp suy giảm, ảnh hưởng khả năng thông khí của phổi. Điều này cũng làm tăng nguy cơ thừa cân hoặc béo phì, tăng gánh nặng lên hệ tim phổi. Người bệnh nên duy trì hoạt động thể lực nhẹ nhàng, phù hợp với thể trạng như đi bộ trong nhà, tập phục hồi chức năng phổi, bài tập thở. Những kỹ thuật thở như thở chúm môi, thở cơ hoành giúp cải thiện trao đổi khí, giảm cảm giác hụt hơi, tăng khả năng gắng sức.

Tiêm phòng đầy đủ

Tiêm vaccine như cúm, phế cầu... giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp, hạn chế biến chứng, bảo vệ chức năng phổi.

Giữ môi trường sống sạch sẽ

Vệ sinh nhà cửa thường xuyên, giặt chăn ga, rèm cửa định kỳ, hạn chế nuôi thú cưng trong không gian kín để loại bỏ những tác nhân dễ kích thích đường thở như nấm mốc, vi khuẩn và bụi mịn.

Tránh tiếp xúc gần với người có dấu hiệu nhiễm trùng hô hấp

Khi ra ngoài hoặc đến nơi đông người, người bệnh nên đeo khẩu trang để giảm nguy cơ lây nhiễm. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả giúp phòng ngừa nhiễm trùng. Vệ sinh mũi họng hàng ngày bằng nước muối sinh lý ấm để làm sạch đường hô hấp, giảm nguy cơ vi khuẩn, virus xâm nhập, khởi phát đợt cấp.

Khám sức khỏe định kỳ

Thói quen này giúp theo dõi chức năng phổi, đánh giá hiệu quả điều trị, điều chỉnh phác đồ khi cần thiết, giảm nguy cơ nhập viện, nâng cao chất lượng sống.

Bác sĩ Đô khuyên người bệnh COPD cần đến bệnh viện khi có dấu hiệu ho tăng nhiều, khạc đờm nhiều hơn hoặc đờm đổi màu, khó thở tăng dần, sốt, mệt mỏi rõ rệt.