Ngủ không ngon giấc là tình trạng khó vào giấc, ngủ không sâu, hay tỉnh giấc giữa đêm hoặc ngủ không đủ 7-8 giờ mỗi đêm. Các dấu hiệu thường gặp của chất lượng giấc ngủ kém gồm khó tập trung ban ngày, mệt mỏi tinh thần, đau đầu hoặc chóng mặt, rối loạn tiêu hóa và thay đổi tâm trạng. Tình trạng này kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến trí nhớ và khả năng nhận thức.
Khả năng củng cố ký ức kém
Người lớn cần khoảng 7-9 giờ ngủ mỗi đêm, trong khi trẻ em cần nhiều thời gian hơn để tái tạo năng lượng. Một hoặc hai đêm thiếu ngủ thường chưa gây ảnh hưởng rõ rệt, nhưng mất ngủ kéo dài có thể tác động nghiêm trọng đến não, làm suy giảm chức năng ghi nhớ. Nguyên nhân là do giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển thông tin từ trí nhớ ngắn hạn ở hồi hải mã sang trí nhớ dài hạn được lưu trữ ở vỏ não, giúp củng cố ký ức. Khi thiếu ngủ, quá trình này bị gián đoạn.
Giảm hiệu quả học tập
Ngủ quá ít ảnh hưởng tiêu cực đến ba giai đoạn của quá trình học tập gồm tiếp thu, củng cố và ghi nhớ. Ngủ không đủ giấc khiến khả năng tập trung vào thông tin mới suy giảm, làm gián đoạn quá trình hình thành ký ức. Hệ quả là não khó truy xuất và tổng hợp thông tin, từ đó ảnh hưởng đến kết quả học tập.
Tăng nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến trí nhớ
Ngủ quá ít có thể làm tăng đáng kể nguy cơ suy giảm chức năng trí nhớ cũng như mắc bệnh Alzheimer -dạng rối loạn thoái hóa thần kinh gây mất trí nhớ và suy giảm nhận thức. Mất ngủ kéo dài khiến các protein amyloid beta, yếu tố liên quan đến bệnh Alzheimer, không được đào thải hiệu quả, tích tụ theo thời gian và gây tổn thương tế bào não. Chất lượng giấc ngủ kém cũng làm tăng nguy cơ các vấn đề sức khỏe tâm thần như căng thẳng mạn tính và trầm cảm. Ngoài ảnh hưởng lên não bộ, mất ngủ còn là yếu tố thúc đẩy nhiều bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường và đột quỵ.
Tất cả giai đoạn của giấc ngủ đều đóng vai trò quan trọng đối với trí nhớ. Giấc ngủ gồm hai pha chính là ngủ không chuyển động mắt nhanh (nREM) và ngủ chuyển động mắt nhanh (REM), cả hai đều tham gia vào quá trình xử lý, lưu trữ ký ức.
Để cải thiện chất lượng và chu kỳ giấc ngủ, mỗi người cần hạn chế caffeine, rượu bia, thuốc lá và các chất gây cản trở giấc ngủ. Nên duy trì môi trường ngủ thoải mái với nhiệt độ phù hợp, ánh sáng dịu và không gian yên tĩnh. Tập thể dục đều đặn, kiểm soát căng thẳng và thực hành các kỹ thuật thư giãn cũng góp phần giúp ngon giấc hơn.
(Theo Very Well Health)
| Độc giả gửi câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp |
