Phân biệt đột quỵ và say nắng

Say nắng là tình trạng cơ thể bị quá tải nhiệt khi tiếp xúc với môi trường quá nóng, nhiệt độ cao trong thời gian dài. Thân nhiệt tăng quá ngưỡng chịu đựng (thường trên 40 độ C) khiến cơ thể mất khả năng điều hòa, gây rối loạn nhiều cơ quan, trong đó có hệ thần kinh.

Đột quỵ là tổn thương não cấp tính do tắc mạch máu não hoặc vỡ mạch máu não, khiến một vùng não bị thiếu máu nuôi đột ngột. Tình trạng này dẫn đến tế bào thần kinh chết hàng loạt, gây ra các triệu chứng thần kinh nghiêm trọng, nguy cơ tử vong.

ThS.BS Nguyễn Thị Hải Yến, Khoa Thần kinh và Đột quỵ, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết hai bệnh lý này có nhiều triệu chứng giống nhau như choáng váng, ngã quỵ, nhịp tim nhanh, mất ý thức... dễ gây nhầm lẫn dẫn tới sơ cấp cứu sai cách hoặc chậm trễ, nguy hiểm đến tính mạng người bệnh.

Bác sĩ Yến chỉ ra một số điểm giúp phân biệt đột quỵ với say nắng.

Hoàn cảnh khởi phát

Say nắng thường xảy ra khi làm việc, lao động gắng sức hoặc chơi thể thao lâu trong điều kiện nóng bức. Đột quỵ xuất hiện đột ngột bất cứ lúc nào, ngay cả khi người bệnh đang nghỉ ngơi, ngủ hoặc sinh hoạt bình thường.

Tốc độ khởi phát

Đột quỵ xảy ra đột ngột trong vài giây đến vài phút. Triệu chứng có thể xuất hiện bất ngờ khi người bệnh đang nói chuyện, ăn uống hoặc nghỉ ngơi bình thường.

Say nắng diễn tiến từ từ, người bệnh mệt mỏi nhẹ, khát nước, vã nhiều mồ hôi trước khi xuất hiện triệu chứng nặng như ngã quỵ, ngất.

Thân nhiệt

Người say nắng thường có thân nhiệt cao bất thường, da nóng, đỏ, bừng mặt, trong khi người đột quỵ có thể sốt hoặc không và thường không sốt cao ngay từ đầu.

Rối loạn tiết mồ hôi

Người bị đột quỵ không có rối loạn tiết mồ hôi đặc trưng cũng như dấu hiệu mất nước rõ rệt. Ngược lại, người say nắng giai đoạn đầu có thể vã nhiều mồ hôi, giai đoạn sau da khô do tiết mồ hôi quá nhiều.

Triệu chứng thần kinh

Triệu chứng thần kinh là yếu tố quan trọng nhất giúp phân biệt đột quỵ và say nắng, theo bác sĩ Yến. Người bệnh đột quỵ thường có các triệu chứng thần kinh như méo miệng, tê bì một bên cơ thể, yếu, liệt một bên cơ thể, nói ngọng hoặc khó nói, nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột. Người say nắng có thể ngất, ngã gục, mệt mỏi, không nói được, nhưng không méo miệng, không liệt nửa người.

Cách sơ cứu ban đầu của hai tình trạng này khác nhau. Người say nắng cần được đưa vào nơi mát, nới hoặc cởi bớt quần áo không cần thiết, lau người bằng nước, chườm mát, quạt để tăng cường tản nhiệt. Nếu nạn nhân còn tỉnh, cho uống từng ngụm nước mát, nước pha muối (oresol), nước dừa hoặc nước trái cây. Gọi cấp cứu ngay nếu triệu chứng không bớt, người bệnh lú lẫn, hôn mê, co giật.

Trường hợp phát hiện người bệnh nghi đột quỵ, tuyệt đối không cho uống nước vì dễ gây sặc, tắc đường thở hoặc viêm phổi hít. Gọi cấp cứu và chuyển người đột quỵ đến bệnh viện gần nhất thay vì sơ cứu để tránh bỏ lỡ "thời gian vàng" điều trị.