Những loại thuốc có thể tăng nguy cơ vô sinh

Theo ThS.BS Trần Ngọc Hà Giang, khoa Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh - Quận 8, khả năng sinh sản phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quá trình rụng trứng, chất lượng trứng, chất lượng tinh trùng, nội tiết tố, chất lượng nội mạc tử cung... Ngoài nguyên nhân di truyền, sự lão hóa do tuổi tác và ảnh hưởng của bệnh lý, những yếu tố này có thể bị tác động trong quá trình sử dụng một số loại thuốc dẫn đến giảm khả năng sinh sản, tăng nguy cơ vô sinh hiếm muộn ở cả nam và nữ. Bác sĩ Giang khuyến cáo những cặp vợ chồng đang có kế hoạch sinh con nên lưu ý khi sử dụng một số loại thuốc dưới đây.

Các thuốc hormone ngoại sinh như testosterone và estrogen, thuốc điều trị rối loạn androgen (hormone nam) có thể làm giảm ức chế trục hạ đồi, tuyến yên, tinh hoàn, ngừng sản xuất tinh trùng, giảm ham muốn ở nam giới. Nữ giới dùng các thuốc này trong thời gian dài có thể làm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, ức chế rụng trứng, gây mất cân bằng nội tiết (tăng androgen, nổi mụn, rậm lông), giảm khả năng thụ thai. Thông thường sau khi ngưng thuốc, chức năng sinh sản có thể phục hồi nhưng cần thời gian vài tháng và theo dõi nội tiết.

Các loại thuốc hóa trị khi điều trị ung thư có thể tiêu diệt tế bào đang phân chia nhanh, bao gồm cả tế bào mầm tinh và nang trứng dẫn đến giảm khả năng sinh sản ở cả hai giới. Bác sĩ Giang lưu ý tùy vào liều lượng và thời gian điều trị, thuốc có thể gây ảnh hưởng đến chức năng sinh sản. Ở nam giới, thuốc có thể gây vô tinh tạm thời hoặc vĩnh viễn, ở nữ giới có thể dẫn đến suy buồng trứng sớm. Do đó, trước khi điều trị ung thư, người bệnh nên trao đổi sớm với bác sĩ về các biện pháp bảo tồn khả năng sinh sản như trữ đông trứng, tinh trùng.

Một số thuốc điều trị bệnh tim mạch, huyết áp có tác dụng lợi tiểu, cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Ở nam giới, các thuốc này có thể gây rối loạn cương, xuất tinh ngược dòng. Ở nữ giới, thuốc có thể làm giảm lưu lượng máu đến cơ quan sinh dục, ảnh hưởng đến khoái cảm và giảm khả năng thụ thai.

Thuốc điều trị căng thẳng, stress thường ảnh hưởng đến hormone prolactin và thần kinh trung ương, gây rối loạn ham muốn, xuất tinh chậm, giảm chất lượng tinh trùng ở nam giới. Nữ giới sử dụng những loại thuốc này có thể gây ức chế rụng trứng, giảm ham muốn, rối loạn kinh nguyệt.

Một số loại thuốc kháng sinh, kháng viêm, giảm đau khi dùng liều cao và thời gian dài có thể ức chế rụng trứng tạm thời ở nữ, ảnh hưởng đến hệ vi sinh âm đạo, mất cân bằng pH, giảm khả năng thụ thai. Ở nam giới, thuốc có thể có tác dụng phụ giảm số lượng và khả năng di động của tinh trùng.

Theo bác sĩ Giang, thông thường sau khi ngừng thuốc khoảng vài tháng, đa số người bệnh có thể hồi phục, tuy nhiên vợ chồng đang có kế hoạch sinh con hoặc điều trị hỗ trợ sinh sản nên lưu ý. Những người đang điều trị các bệnh lý tim mạch, thần kinh, nội tiết không nên tự ý ngừng thuốc bởi có thể gây nguy hiểm. Vợ chồng nên trao đổi với bác sĩ nếu đang dùng thuốc lâu dài và có kế hoạch sinh con. Người bệnh nên đi khám, theo dõi chu kỳ kinh nguyệt, nội tiết và tinh dịch đồ định kỳ để phát hiện sớm các bất thường. Trường hợp cần thiết nên trữ đông trứng - tinh trùng hoặc phôi trước khi dùng thuốc giúp bảo tồn khả năng sinh sản.