Mẹ bầu nên siêu âm vào những thời điểm nào?

Trả lời:

Siêu âm giúp bác sĩ đánh giá sự phát triển của thai nhi, tình trạng tử cung, bánh nhau, phát hiện sớm các bất thường sức khỏe của mẹ và bé. Trong một thai kỳ bình thường, mẹ bầu thường được siêu âm nhiều lần.

Mốc đầu tiên: 6-8 tuần thai: Ngay khi thử thai cho kết quả dương tính hoặc chậm kinh, nhiều phụ nữ được chỉ định siêu âm sớm để xác định thai đã vào buồng tử cung hay chưa.

Ở giai đoạn này, siêu âm giúp xác nhận vị trí thai làm tổ, loại trừ nguy cơ thai ngoài tử cung - tình trạng nguy hiểm nếu không được phát hiện kịp thời. Bác sĩ cũng kiểm tra số lượng thai, đánh giá túi thai, túi noãn hoàng, hoạt động tim thai.

Tim thai có thể được ghi nhận từ khoảng tuần thứ 6-7 của thai kỳ. Đây cũng là thời điểm giúp xác định tuổi thai tương đối chính xác để làm cơ sở theo dõi sự phát triển của thai nhi trong những tháng tiếp theo.

Mốc 11 tuần đến 13 tuần 6 ngày đo độ mờ da gáy: Đây là một trong những lần siêu âm quan trọng nhất trong ba tháng đầu thai kỳ.

Độ mờ da gáy là khoảng dịch nằm phía sau gáy thai nhi. Khi chỉ số này tăng bất thường, nguy cơ thai mắc các rối loạn nhiễm sắc thể như hội chứng Down, Edwards hoặc Patau có thể cao hơn bình thường.

Bên cạnh đó, siêu âm ở giai đoạn này còn cho phép bác sĩ đánh giá sự hiện diện của xương mũi, khảo sát sớm một số bất thường hình thái và kết hợp với các xét nghiệm sàng lọc trước sinh để tính toán nguy cơ dị tật bẩm sinh.

Mốc 18-22 tuần: Khi thai nhi đạt khoảng 18-22 tuần tuổi, các cơ quan đã phát triển đủ để bác sĩ khảo sát chi tiết cấu trúc giải phẫu. Thông qua siêu âm hình thái học, bác sĩ đánh giá não bộ, hộp sọ, khuôn mặt, môi, cột sống, tim, phổi, dạ dày, thận, bàng quang, thành bụng và các chi của thai nhi.

Mục tiêu chính là phát hiện dị tật bẩm sinh có thể nhận biết qua siêu âm như hở hàm ếch, bất thường hệ thần kinh trung ương, dị tật tim bẩm sinh. Ngoài thai nhi, bác sĩ cũng đánh giá vị trí bánh nhau, chiều dài cổ tử cung, lượng nước ối và tốc độ phát triển của thai.

Mốc 22-24 tuần, siêu âm tim thai chuyên sâu: Kết quả thăm khám này thường được chỉ định khi thai phụ có yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình mắc bệnh tim bẩm sinh, mắc đái tháo đường trước thai kỳ... Siêu âm tim thai giúp đánh giá chi tiết các buồng tim, van tim, mạch máu lớn và dòng chảy trong tim, từ đó phát hiện sớm nhiều bệnh lý tim bẩm sinh.

Mốc 28-32 tuần: Đến ba tháng cuối thai kỳ, trọng tâm của siêu âm chuyển sang đánh giá tốc độ phát triển của thai nhi.

Bác sĩ sẽ đo các chỉ số sinh học như đường kính lưỡng đỉnh, chu vi vòng đầu, chu vi vòng bụng và chiều dài xương đùi để ước tính cân nặng thai nhi. Những dữ liệu này giúp phát hiện tình trạng thai chậm phát triển trong tử cung hoặc thai quá lớn so với tuổi thai.

Siêu âm ở giai đoạn này cũng giúp đánh giá lượng nước ối, chức năng bánh nhau, lưu lượng máu qua dây rốn trong những trường hợp cần thiết. Đây là yếu tố quan trọng phản ánh mức độ cung cấp oxy và dinh dưỡng cho thai nhi.

Nếu phát hiện thai tăng trưởng không phù hợp hoặc có dấu hiệu suy thai, bác sĩ có thể điều chỉnh kế hoạch theo dõi và điều trị nhằm giảm nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và bé.

Mốc 35-37 tuần: Những tuần cuối thai kỳ là thời điểm bác sĩ chuẩn bị các thông tin cần thiết cho cuộc sinh. Siêu âm giúp xác định ngôi thai, đánh giá cân nặng ước tính, vị trí bánh nhau, lượng nước ối và tình trạng dây rốn. Đây là những yếu tố quan trọng để tiên lượng khả năng sinh thường hoặc cân nhắc chỉ định mổ lấy thai khi cần thiết.

Ví dụ, nếu thai ở ngôi mông, bánh nhau bám thấp hoặc xuất hiện tình trạng thiểu ối nghiêm trọng, bác sĩ sẽ có kế hoạch xử trí phù hợp nhằm hạn chế các rủi ro trong quá trình chuyển dạ.

Ngoài ra, việc theo dõi sát ở giai đoạn cuối cũng giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như thai chậm phát triển, suy giảm chức năng bánh nhau hoặc nguy cơ thai lưu.

Siêu âm chẩn đoán khi được thực hiện đúng chỉ định là phương pháp an toàn đối với thai kỳ. Tuy nhiên, số lần siêu âm nên được quyết định bởi bác sĩ dựa trên tình trạng sức khỏe của mẹ và thai nhi.

Những trường hợp mang thai nguy cơ cao như tăng huyết áp thai kỳ, đái tháo đường thai kỳ, đa thai... cần theo dõi nhiều hơn so với thai kỳ bình thường.

Đơn vị Sản Phụ khoa
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy