Kiến ba khoang thường xuất hiện nhiều vào mùa mưa hoặc thời tiết nóng ẩm. Tổn thương da không phải do kiến cắn mà xảy ra khi côn trùng bị chà xát hoặc nghiền nát trên da, giải phóng độc tố pederin gây viêm da tiếp xúc kích ứng.
Thông thường, tổn thương xuất hiện sau 12-36 giờ kể từ khi tiếp xúc, đôi khi sớm hơn trong vòng 6-24 giờ. Vùng da tiếp xúc có thể đỏ, bỏng rát, nổi mụn nước, bóng nước hoặc mụn mủ thành vệt. Trường hợp vùng da sưng nóng đỏ đau, chảy dịch vàng đục hoặc trẻ sốt, cần nghĩ đến khả năng bội nhiễm. Nếu trẻ gãi hoặc chạm tay vào vùng da bị viêm rồi tiếp xúc với vị trí khác trên cơ thể, độc tố có thể lan rộng.
ThS.BS Lê Thị Hồng Huệ, Đơn vị Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, hướng dẫn cách xử trí khi trẻ tiếp xúc với kiến ba khoang.
Không dùng tay đập, chà xát kiến trên da
Khi phát hiện kiến ba khoang bò trên cơ thể trẻ, phụ huynh nên thổi, dùng giấy hoặc vật dụng khác để đưa côn trùng ra khỏi da. Không nên dùng tay trần để bắt, đập hoặc chà xát kiến vì có thể làm cơ thể kiến bị nghiền nát, giải phóng độc tố pederin làm da đỏ, bỏng rát, nổi mụn nước, tăng nguy cơ tổn thương lan rộng.
Rửa ngay vùng da tiếp xúc và rửa tay sạch
Khi nghi ngờ trẻ tiếp xúc với kiến ba khoang, phụ huynh cần rửa ngay vùng da tiếp xúc bằng nước sạch và xà phòng, đồng thời rửa tay kỹ sau khi xử lý để tránh làm độc tố pederin lan sang vùng da khác. Sau khi rửa, cần lau khô nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh vì có thể khiến độc tố lan sang vùng da xung quanh.
Không thoa, đắp thuốc dân gian
Phụ huynh không nên bôi hoặc đắp kem đánh răng, gạo nếp nhai, đậu xanh hay lá cây lên vùng da bị viêm vì có thể làm tăng kích ứng, kéo dài thời gian lành da và tăng nguy cơ bội nhiễm. Phụ huynh cũng không nên tự bôi thuốc điều trị lên vùng da bị viêm khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Trong thời gian chờ khám, cha mẹ cần hướng dẫn trẻ giữ da sạch, khô thoáng, tránh gãi hoặc làm vỡ mụn nước.
Bác sĩ Huệ khám cho bệnh nhi tại Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7. Ảnh minh họa: Trung Vũ
Theo bác sĩ Huệ, sau khi xử trí ban đầu, phụ huynh cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt để hạn chế kích ứng da. Đa số trường hợp viêm da do kiến ba khoang sẽ cải thiện trong vòng 1-3 tuần nếu được chăm sóc và điều trị phù hợp. Sau khi lành, vùng da bị ảnh hưởng có thể xuất hiện vết thâm do tăng sắc tố sau viêm, thường nhạt dần theo thời gian, một số trường hợp có thể kéo dài.
Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám nếu vùng da bị viêm lan rộng, xuất hiện ở nhiều vị trí hoặc ở các vùng nhạy cảm như mặt, niêm mạc miệng, cơ quan sinh dục và đặc biệt là mắt. Nếu trẻ bị tổn thương vùng mắt hoặc vô tình đưa tay dính độc tố vào mắt gây đỏ mắt, chảy nước mắt, đau rát hoặc sưng mi, cần được khám chuyên khoa mắt sớm. Trẻ cũng cần được khám khi có biểu hiện sưng đỏ nhiều, đau tăng dần, chảy dịch mủ, sốt hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.
Để hạn chế nguy cơ trẻ tiếp xúc với kiến ba khoang, gia đình cần chủ động phòng ngừa trong sinh hoạt hằng ngày. Kiến ba khoang có thân thon dài, màu đen xen đỏ cam, thường bị thu hút bởi ánh sáng vào ban đêm. Gia đình nên hạn chế mở cửa vào buổi tối, giảm các nguồn sáng không cần thiết, lắp lưới chống côn trùng cho cửa sổ và cửa ra vào. Tránh cho trẻ vui chơi dưới các nguồn sáng mạnh ngoài trời để giảm nguy cơ tiếp xúc với loại côn trùng này.
