Tết Nguyên đán là thời điểm các gia đình có nhiều hoạt động, dễ thay đổi nếp sinh hoạt thường ngày. BS.CKI Hà Thị Nga, khoa Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết trẻ sinh non có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, khả năng điều hòa thân nhiệt kém, dễ mắc bệnh hô hấp, tiêu hóa. Những thay đổi dù nhỏ trong môi trường sống, chế độ ăn uống, lịch sinh hoạt dịp Tết đều ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.
Giữ ấm cơ thể
Trẻ sinh non dễ mất nhiệt do lớp mỡ dưới da mỏng. Phụ huynh cần đảm bảo trẻ luôn được mặc đủ ấm, đội mũ, mang bao tay, bao chân khi thời tiết lạnh. Phòng ngủ của trẻ nên kín gió, nhiệt độ ổn định, lý tưởng khoảng 26-28 độ C, độ ẩm ở mức 40-60% để tránh khô đường hô hấp.
Hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người
Các buổi họp mặt, chúc Tết thường đông đúc, nhiều người ra vào, nguy cơ mang theo vi khuẩn, virus gây bệnh. Do hệ miễn dịch non yếu, trẻ dễ mắc bệnh lây qua đường hô hấp. Gia đình nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với trẻ, yêu cầu người lớn rửa tay sạch và không hôn trẻ.
Cho bú mẹ đúng cữ
Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò then chốt đối với sự phát triển của trẻ sinh non. Sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng tốt nhất, giúp cung cấp kháng thể tự nhiên, tăng cường miễn dịch, hỗ trợ phát triển hệ tiêu hóa. Mẹ cần cố gắng duy trì việc cho trẻ bú mẹ đầy đủ, đúng cữ.
Nếu mẹ bận rộn, có thể vắt sữa đều đặn mỗi ngày, bảo quản đúng cách để cho bé bú. Lưu ý trữ sữa trong bình thủy tinh hoặc bình nhựa chất liệu an toàn. Nếu sữa mẹ mới vắt để ở nhiệt độ phòng dưới 25 độ C, sữa cần được sử dụng ngay trong vòng 4 giờ sau vắt. Với trẻ cần bổ sung sữa công thức hoặc sữa tăng cường năng lượng theo chỉ định của bác sĩ, phụ huynh phải tuân thủ pha sữa đúng hướng dẫn.
Bé sinh non được chăm sóc đặc biệt tại phòng NICU, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Duy trì lịch sinh hoạt ổn định
Phụ huynh nên cố gắng giữ nếp sinh hoạt quen thuộc cho trẻ, tránh để trẻ thức quá khuya. Trẻ sẽ tăng trưởng nhiều trong lúc ngủ, do đó cần được ngủ ngon yên tĩnh trong khoảng 16-20 giờ mỗi ngày. Nếu bé ngủ quá 4 giờ mỗi giấc, nên chủ động đánh thức bé dậy để bú sữa. Tránh cho trẻ tiếp xúc với ánh sáng mạnh, tiếng ồn lớn từ tivi, nhạc Tết hay cuộc trò chuyện kéo dài.
Giữ môi trường sống sạch sẽ
Dịp Tết, việc dọn dẹp nhà cửa, trang trí, thắp hương có thể làm tăng bụi, khói, mùi hương trong không khí, dễ kích thích đường hô hấp của trẻ. Gia đình nên giữ không gian sống thông thoáng, sạch sẽ, hạn chế khói nhang, không xịt nước hoa, tinh dầu hoặc dùng các chất tẩy rửa có mùi nồng trong phòng trẻ. Đồ dùng của trẻ cần được giặt riêng, phơi khô, đảm bảo sạch sẽ để phòng ngừa vi khuẩn, nấm mốc.
Đảm bảo vệ sinh cá nhân
Bé cần được tắm ít nhất 3-4 lần một tuần bằng khăn mềm với nước sạch khoảng 37-38 độ C, sữa tắm có độ pH trung tính. Sau tắm, phụ huynh nên massage cho bé bằng loại dầu phù hợp với làn da. Với trẻ chưa rụng rốn, cần chú ý chăm sóc, giữ cuống rốn khô, sạch để tránh nhiễm trùng. Bác sĩ Nga khuyến cáo cha mẹ có thể cho trẻ da kề da bằng phương pháp kangaroo cũng cải thiện sức khỏe của trẻ.
Bổ sung vitamin D đúng cách
Thời điểm tắm nắng tốt nhất là trước 9h trong ngày. Tuy nhiên vào dịp Tết, thời tiết thường lạnh, phụ huynh có thể cho trẻ tắm nắng vào giờ muộn hơn. Thời gian tắm nắng khoảng 15-30 phút mỗi ngày, đảm bảo trẻ đủ ấm. Tắm nắng phần cánh - cẳng tay, đùi và cẳng chân. Chọn địa điểm tắm nắng có đủ nắng, thoáng và tránh gió lùa. Nếu thời tiết quá lạnh, việc tắm nắng hạn chế, phụ huynh cần bổ sung vitamin D bằng đường uống theo chỉ định của bác sĩ.
Tiêm chủng đầy đủ
Trước Tết, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ để đảm bảo trẻ được tiêm phòng đúng thời điểm, phù hợp với tình trạng sức khỏe. Trì hoãn tiêm chủng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm cho trẻ.
Theo dõi sát dấu hiệu bất thường
Những biểu hiện như trẻ bú kém, bỏ bú, thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, da tái nhợt, tím môi, sốt hoặc hạ thân nhiệt, nôn trớ đều có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nguy hiểm. Trong những ngày nghỉ Tết, nhiều cơ sở y tế hoạt động hạn chế, gia đình cần chủ động nắm rõ địa chỉ bệnh viện, cơ sở y tế có thể tiếp nhận cấp cứu nhi khoa.
Ngoài chăm sóc thể chất, yếu tố tinh thần của cha mẹ cũng ảnh hưởng đến trẻ sinh non. Gia đình cần chủ động chia sẻ công việc, tạo điều kiện để người mẹ được nghỉ ngơi hợp lý, giữ tinh thần thoải mái.
| Độc giả gửi câu hỏi về nhi sơ sinh tại đây để bác sĩ giải đáp |
