Ở vùng Quỳnh Lưu (Nghệ An), Ngọc Lặc (Thanh Hóa) từ nhiều năm nay, không ít người có thói quen nhai vài lá đắng trước hoặc sau khi uống rượu để “đề phòng say”.
Có người còn nấu canh lá đắng ăn sau những bữa uống nhiều rượu khi cơ thể mệt mỏi, nặng đầu, nóng trong. Kinh nghiệm dân gian cho thấy, ăn lá đắng giúp giảm cảm giác nôn nao, nhức đầu, người uống rượu cảm thấy tỉnh táo và dễ chịu hơn sau cuộc nhậu.
Không chỉ ăn sống, lá đắng còn có thể đem phơi khô, cho vào túi nilon để nơi khô ráo, đến lúc nào cần dùng thì đem ra rửa sạch rồi nấu như mọi loại canh rau khác.
Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, cây lá đắng, còn gọi là cây mật gấu, có tên khoa học Vernonia amygdalina. Lá cây có vị rất đắng, thường được dùng rau nấu canh hoặc nhai trực tiếp.
Dưới góc nhìn của y học cổ truyền, lá đắng tính hàn, công dụng chính được ghi nhận gồm thanh nhiệt, giải độc, giúp làm mát gan, tiêu viêm, kích thích tiêu hóa, giảm đầy hơi, khó tiêu.
Cây lá đắng. Ảnh: Viện Y Dược học Dân tộc TPHCM
Theo y học hiện đại, trong lá đắng có nhiều hợp chất sinh học như sesquiterpene lactone (nhóm tạo vị đắng), flavonoid và polyphenol. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy những hoạt chất này có tác dụng chống oxy hóa, bảo vệ gan, chống viêm, đồng thời hỗ trợ điều hòa đường huyết và huyết áp.
Lý giải kinh nghiệm dân gian dùng lá đắng trước và sau khi uống rượu, Tiến sĩ Phương cho biết, khi cơ thể chuyển hóa ethanol, gan phải hoạt động mạnh và sinh ra nhiều gốc tự do gây stress oxy hóa. Hoạt tính chống oxy hóa của lá đắng có thể giúp giảm bớt tình trạng này, nhờ đó người uống rượu cảm thấy hồi phục nhanh hơn, bớt mệt mỏi.
Tuy nhiên, chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh lá đắng có khả năng trung hòa hay giải rượu trực tiếp. Vai trò chính của loại cây này chỉ dừng lại ở mức hỗ trợ phục hồi cơ thể và bảo vệ gan sau khi uống rượu.
Ngoài tác dụng liên quan đến gan, lá đắng còn được ghi nhận có khả năng hỗ trợ hạ sốt, hạ đường huyết, hạ huyết áp nhẹ và hỗ trợ điều trị sốt rét trong y học dân gian châu Phi.
Vì vậy, những người huyết áp thấp, dễ tụt đường huyết hoặc cơ thể đang mệt nhiều cần đặc biệt thận trọng, không nên dùng liều cao hoặc sử dụng tùy tiện lá đắng.
