Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới. Năm 2011 người cao tuổi chiếm khoảng 9,9% dân số, một năm sau vượt 10% và chính thức bước vào giai đoạn già hóa. Dự kiến đến năm 2038, tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên sẽ chiếm khoảng 20%.
Hiện cả nước có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm hơn 16% dân số. Dự báo, chỉ số già hóa của Việt Nam sẽ vượt 100 vào năm 2032 - thời điểm số người cao tuổi nhiều hơn số trẻ em.
Một thực trạng y tế đáng ngại là hiện tượng "lão hóa miễn dịch", theo Thứ trưởng Y tế Nguyễn Tri Thức - chia sẻ trong chuyến thăm và làm việc tại Vương quốc Anh từ 16-20/3. Theo đó, khi tuổi tác cao, hệ miễn dịch suy giảm tự nhiên khiến người lớn tuổi mất đi "lá chắn" bảo vệ trước các tác nhân gây hại. Đây là nguyên nhân chính khiến nhóm này dễ mắc các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tiểu đường, ung thư và bệnh hô hấp.
Tình trạng này càng trở nên nguy hiểm khi sự suy giảm miễn dịch kết hợp với các bệnh lý nền sẵn có, dẫn đến tình trạng "bệnh chồng bệnh". Hệ quả là việc điều trị trở nên phức tạp, kéo dài và tốn kém hơn gấp nhiều lần so với người trẻ.
Trên quy mô toàn cầu, các bệnh nhiễm trùng chiếm khoảng 33% tổng số ca tử vong ở người trên 60 tuổi. Trong đó, nhiễm trùng hô hấp đứng đầu danh sách "tử thần", điển hình là viêm phổi do vi khuẩn, virus hợp bào hô hấp (RSV), cúm mùa và Covid-19.
Các chuyên gia thảo luận tại sự kiện. Ảnh: BTC cung cấp
Thảo luận tại cuộc gặp cơ quan y tế Anh về ứng phó với "lão hóa miễn dịch", Hiệp sĩ Jonathan Van-Tam, nguyên Phó Giám đốc Y tế Anh quốc, nói: "Cần chủ động đi trước xu thế, mục tiêu là làm thế nào để lão hóa khỏe mạnh, để mỗi năm sống đều có chất lượng chứ không chỉ là thêm tuổi thọ".
Các chuyên gia đề xuất thực thi những "trụ cột" chính, bao gồm dự phòng sớm bằng vaccine, tích hợp tiêm chủng người lớn vào hệ thống quản lý bệnh mạn tính tại các bệnh viện. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và thực tế ảo (VR) tại Đại học Hoàng gia London để đào tạo đội ngũ y bác sĩ về vaccine học bài bản. Đồng thời, chuyển dịch chiến lược, thay đổi tư duy từ chú trọng điều trị sang dự phòng chủ động.
PGS.TS.BS Nguyễn Tri Thức (hàng trên, phải) tại sự kiện. Ảnh: BTC cung cấp
Thứ trưởng Thức khẳng định phòng bệnh là ưu tiên chiến lược trong tiến trình chuyển đổi hệ thống y tế của Việt Nam, phù hợp với tinh thần chuyển dịch từ chú trọng điều trị sang dự phòng. "Việt Nam hoan nghênh các kế hoạch hợp tác nhằm hỗ trợ tích hợp biện pháp phòng ngừa vào chăm sóc y tế thường quy", ông nói.
Với sự đồng hành của các đối tác như GSK và Chính phủ Anh, Việt Nam kỳ vọng xây dựng lực lượng y tế sẵn sàng ứng phó với các thách thức của một xã hội đang già hóa, giúp người dân "già hóa khỏe mạnh".
Ông William Lawrenson, Phó Tổng Lãnh sự Anh tại TP HCM, cam kết đồng hành cùng Bộ Y tế Việt Nam, tin tưởng rằng thế mạnh về khoa học và đổi mới sáng tạo của Anh sẽ góp phần xây dựng hệ thống y tế bền vững, hỗ trợ người dân già hóa khỏe mạnh.
