Theo TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, thực tế lâm sàng và các số liệu thống kê đều cho thấy ở độ tuổi dưới 50, nam giới có nguy cơ bị đột quỵ cao hơn phụ nữ đáng kể. Chênh lệch này do sự kết hợp của các yếu tố sinh học, lối sống và tâm lý chăm sóc sức khỏe.
Nguyên nhân sinh học quyết định nhất nằm ở sự khác biệt về nội tiết tố. Phụ nữ trước 50 tuổi (thường là giai đoạn trước mãn kinh) sở hữu "tấm khiên" bảo vệ tự nhiên mang tên hormone estrogen. Estrogen giúp thành mạch máu đàn hồi tốt hơn, ngăn ngừa sự hình thành các mảng xơ vữa. Hormone này cũng giúp duy trì mức cholesterol tốt (HDL) cao và cholesterol xấu (LDL) thấp. Nam giới không có "lá chắn" bảo vệ tự nhiên này với nồng độ cao như nữ giới, do đó hệ mạch máu dễ bị tổn thương và lão hóa sớm hơn.
Bác sĩ thăm khám người bệnh tại Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175. Ảnh: Bác sĩ cung cấp
Một nguyên nhân quan trọng khác là sự chênh lệch về thói quen sinh hoạt và lối sống. Nam giới trẻ và trung niên thường tiếp xúc với nhiều yếu tố nguy cơ độc lập gây tổn hại mạch máu hơn so với nữ. Tỷ lệ nam giới hút thuốc thường cao hơn hẳn. Khói thuốc làm hỏng lớp lót nội mạc mạch máu, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
Tiêu thụ nhiều đồ uống có cồn gây tăng huyết áp, làm rối loạn nhịp tim và cản trở quá trình chuyển hóa mỡ máu. Cả hai giới đều gặp stress, áp lực, nhưng nam thường có xu hướng kìm nén hoặc giải tỏa bằng các thói quen có hại, dẫn đến tình trạng co thắt mạch máu và tăng huyết áp tâm lý.
Các bệnh lý nền là "bệ phóng" của đột quỵ như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và bệnh mạch vành thường khởi phát ở nam giới sớm hơn nữ giới. Sự tích tụ của các yếu tố này qua từng năm ở độ tuổi 30-40 sẽ đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch, dẫn đến hẹp hoặc tắc nghẽn mạch máu não trước khi bước sang tuổi 50
Tâm lý chủ quan và bỏ qua việc tầm soát sức khỏe cũng là một yếu tố hành vi rất quan trọng. Phụ nữ thường có thói quen lắng nghe cơ thể và đi khám bệnh định kỳ, một phần do nhu cầu chăm sóc sức khỏe sinh sản. Ngược lại, nam giới độ tuổi 30-40 thường đang trong giai đoạn tập trung phát triển sự nghiệp, hay ỷ lại vào sức khỏe tuổi trẻ và rất ngại đi khám tầm soát. Hệ quả là nhiều người mang trong mình bệnh huyết áp cao hoặc tiểu đường nhiều năm nhưng không hề hay biết cho đến khi đột quỵ xảy ra.
Theo bác sĩ Nghĩa, việc thiếu vắng hormone bảo vệ, cộng hưởng với lối sống nhiều rủi ro và tâm lý chủ quan đã khiến nam giới dưới 50 tuổi trở thành nhóm đối tượng dễ bị đột quỵ tấn công hơn so với nữ giới cùng trang lứa. Tuy nhiên, sau độ tuổi mãn kinh (sau 55 tuổi), khi lượng estrogen suy giảm, nguy cơ đột quỵ ở nữ giới sẽ tăng vọt và đuổi kịp nam giới.
