Đường huyết trong cơ thể thay đổi tự nhiên suốt cả ngày. Sau bữa ăn, mức đường huyết có xu hướng tăng nhẹ vì carbohydrate được phân giải thành glucose. Tuy nhiên, ở người bị kháng insulin hoặc tiểu đường, mức tăng này thường cao hơn, kéo dài lâu hơn do cơ thể đáp ứng kém với insulin hoặc không sản xuất đủ hormone này.
Với đa số người, đường huyết thấp nhất vào buổi sáng sau khi nhịn ăn qua đêm và tăng lên sau các bữa ăn. Nhiều người có thói quen uống cà phê vào đầu ngày, và thức uống quen thuộc này có thể ảnh hưởng đến đường huyết.
Uống cà phê thường không làm tăng đáng kể đường huyết. Tuy nhiên, caffeine - hoạt chất chính trong cà phê - có thể tác động gián tiếp. Khi vào cơ thể, caffeine kích hoạt phản ứng "chiến đấu hay bỏ chạy" của hệ thần kinh, làm tăng tiết các hormone căng thẳng như cortisol, epinephrine và norepinephrine. Những hormone này kích thích gan giải phóng glucose dự trữ vào máu, khiến đường huyết tăng tạm thời.
Ngoài ra, caffeine còn có thể làm giảm độ nhạy của tế bào với insulin, khiến cơ thể sử dụng đường kém hiệu quả hơn đồng thời làm tăng lượng đường trong máu. Tác động này thường rõ rệt hơn ở những người ít uống cà phê hoặc nhạy cảm với caffeine. Tuy nhiên, về lâu dài, uống cà phê điều độ lại có thể mang lại lợi ích như cải thiện độ nhạy insulin, giảm stress oxy hóa và cung cấp các hợp chất chống oxy hóa như polyphenol, đặc biệt là axit chlorogenic, từ đó góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2.
Người khỏe mạnh có thể tăng nhẹ đường huyết khi uống cà phê nhưng không đáng lo, 1-2 cốc/ngày vẫn an toàn. Với người tiền tiểu đường hoặc tiểu đường, cà phê có thể gây dao động đường huyết nhiều hơn, nhưng thường chỉ tạm thời và có thể kiểm soát bằng chế độ ăn và sinh hoạt.
Những yếu tố làm thay đổi tác động của cà phê
Ảnh hưởng của cà phê lên đường huyết không giống nhau ở mọi người, mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố liên quan đến cách uống và cơ địa.
Chất tạo ngọt và thành phần đi kèm
Các thành phần thêm vào như đường, siro, mật ong hoặc kem béo có thể làm tăng nhanh đường huyết do chứa nhiều carbohydrate dễ hấp thu. Ngược lại, các chất tạo ngọt không năng lượng như quế, thảo mộc có tác động ít hơn. Vì vậy, việc giảm lượng đường hoặc chọn sản phẩm không đường là cách đơn giản để hạn chế biến động đường huyết.
Loại sữa hoặc kem
Sữa tươi và các loại kem béo chứa lactose - một dạng đường tự nhiên - có thể làm tăng nhẹ đường huyết nếu dùng nhiều. Trong khi đó, một số loại sữa thực vật tuy không có lactose nhưng lại bổ sung đường, cũng có thể gây tăng đường huyết. Lựa chọn phù hợp là các loại sữa hoặc kem không đường và dùng với lượng vừa phải.
Uống cà phê khi bụng đói
Uống cà phê khi chưa ăn gì có thể khiến đường huyết tăng mạnh hơn. Nguyên nhân là cơ thể thiếu protein, chất béo và chất xơ để làm chậm quá trình hấp thu glucose đồng thời giảm phản ứng hormone stress. Do đó, uống cà phê cùng bữa sáng hoặc sau khi ăn, đặc biệt với thực phẩm giàu protein, có thể giúp ổn định đường huyết tốt hơn.
Độ nhạy với caffeine
Mỗi người có mức độ nhạy cảm với caffeine khác nhau. Những người nhạy cảm hoặc thường xuyên căng thẳng, thiếu ngủ có thể có mức cortisol cao hơn bình thường, khiến tác động tăng đường huyết của cà phê rõ rệt hơn. Trong trường hợp này, giảm lượng cà phê hoặc chuyển sang cà phê đã khử caffeine có thể là lựa chọn phù hợp.
Thời điểm uống
Thời điểm uống cà phê cũng ảnh hưởng đến đường huyết. Uống vào buổi sáng thường ít gây tăng đường huyết hơn so với buổi chiều hoặc tối, khi độ nhạy insulin tự nhiên giảm. Dùng sau bữa ăn có xu hướng ít gây biến động đường huyết hơn so với uống khi bụng rỗng.
(Theo Eatingwell, Health)
