Hẹp động mạch cấp máu cho tay

Ông Vũ bị tăng huyết áp, mắc bệnh xương khớp nhiều năm, gần đây tê cánh tay trái, lan xuống đầu ngón tay, nghĩ do bệnh khớp tái phát mùa lạnh. Khi cơn tê tay khiến giấc ngủ chập chờn, ảnh hưởng đến sinh hoạt, ông đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM khám.

ThS.BS.CKII Hồ Anh Tuấn, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, cho biết có nhiều nguyên nhân gây tê tay như bệnh xương khớp, hội chứng ống cổ tay, rối loạn tuyến giáp, bệnh Lyme, hội chứng lối thoát lồng ngực, xơ vữa... Bác sĩ đo huyết áp hai tay cho người bệnh, ghi nhận độ chênh lệch cao, tay phải 140/80 mmHg, tay trái 110/70 mmHg và thiếu máu nuôi nghiêm trọng. Bệnh nhân hẹp nặng (90%) gốc động mạch dưới đòn trái do mảng xơ vữa tích tụ gây ra.

Động mạch dưới đòn là mạch máu chính cung cấp máu cho cánh tay. Khi động mạch này bị hẹp, dòng chảy của máu đến cánh tay chậm lại, gây đau mỏi, tê tay, chuột rút, chóng mặt thoáng qua do máu lên não qua nhánh động mạch đốt sống xuất phát từ động mạch dưới đòn giảm. Tương tự các bệnh mạch máu ngoại biên khác, hẹp động mạch dưới đòn nếu không được chẩn đoán, điều trị kịp thời sẽ dẫn tới biến chứng do giảm tưới máu ở các nhánh mạch sau chỗ hẹp như cơn thiếu máu não thoáng qua (do động mạch đốt sống xuất phát sau chỗ hẹp), tắc mạch máu do mảng xơ vữa nứt vỡ, hội chứng cướp máu dưới đòn... Ngón tay có nguy cơ viêm loét, hoại tử vì không được cung cấp đủ máu nuôi trong thời gian dài.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa Khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết có hai phương pháp can thiệp hẹp nặng động mạch dưới đòn, gồm đặt stent nong mạch và phẫu thuật bắc cầu. Êkíp quyết định đặt stent cho ông Vũ để phòng ngừa nguy cơ tắc mạch chi cấp tính vì thủ thuật này nhẹ nhàng cho bệnh nhân hơn so với phẫu thuật.

Bác sĩ luồn ống thông để đưa dụng cụ tới vị trí mạch máu hẹp, đặt thành công một stent vào đoạn gốc động mạch dưới đòn trái. Chụp DSA sau can thiệp ghi nhận stent nở tốt, lượng máu tưới trở nên dồi dào. Huyết áp hai tay bệnh nhân về mức tương đương, 140/80 mmHg. Ông Vũ hết tê tay, xuất viện sau 3 ngày, tiếp tục tái khám định kỳ, tập vật lý trị liệu đều đặn.

Phần lớn bệnh nhân hẹp động mạch dưới đòn không có triệu chứng do bệnh tiến triển chậm. Các dấu hiệu thường chỉ xuất hiện khi đường kính lòng mạch bị thu hẹp trên 70%. Một số bệnh nhân còn lầm tưởng chóng mặt, đau và tê tay... là do bệnh lý khác, dẫn tới chậm trễ đi khám.

Nguyên nhân phổ biến gây hẹp động mạch dưới đòn là tích tụ mảng xơ vữa động mạch. Khi quá trình này tiến triển sẽ dẫn đến hẹp lòng động mạch và gây vôi hóa thành động mạch. Do đó, mỗi người nên tuân thủ lối sống lành mạnh, ăn ít cholesterol và mỡ bão hòa, không hút thuốc lá, tích cực tập thể dục, kiểm soát cân nặng, tránh căng thẳng. Kiểm soát các yếu tố nguy cơ như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu. Đi khám ngay khi xuất hiện triệu chứng bất thường.

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi