Hẹp động mạch cảnh sau 40 năm hút thuốc lá

BS.CKI Bùi Châu Hiển Đăng, khoa Ngoại Tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết ông Văn hẹp nặng động mạch cảnh trái, tổn thương mảng xơ vữa hỗn hợp rải rác trong lòng động mạch cảnh. Những tổn thương này làm giảm lượng máu lên não khiến người bệnh chóng mặt, tức ngực khi gắng sức, nguy cơ dẫn đến thiếu máu não thoáng qua, đột quỵ. Do mảng xơ vữa phức tạp nên êkíp chọn phương pháp tối ưu là phẫu thuật bóc tách nội mạc động mạch cảnh.

Trước phẫu thuật, bác sĩ điều trị nội khoa cho người bệnh bằng thuốc kháng kết tập tiểu cầu kết hợp kiểm soát tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa lipid, giảm nguy cơ biến chứng trong, sau mổ.

ThS.BS Nguyễn Hồng Vinh, khoa Ngoại Tim mạch, Trung tâm Tim mạch, phẫu thuật bóc tách các lớp mô để tiếp cận hệ động mạch cảnh, ghi nhận xơ vữa nhiều. Tổn thương nặng nhất nằm ở đoạn chia về phía động mạch cảnh trong - nhánh chính đưa máu trực tiếp lên não. Êkíp mở dọc thành trước động mạch ngay tại vị trí hẹp và loại bỏ mảng xơ vữa cứng. Sau đó, bác sĩ sử dụng miếng vá sinh học từ màng ngoài tim giúp mở rộng lòng mạch, duy trì dòng máu lên não ổn định, giảm nguy cơ tái hẹp.

Hậu phẫu, vết mổ ở cổ khô và lành tốt, triệu chứng cải thiện, ông Văn xuất viện sau 5 ngày, tiếp tục uống thuốc, tái khám định kỳ.

Hẹp động mạch cảnh xảy ra thường do mảng xơ vữa hình thành từ chất béo, cặn cholesterol (mảng bám), và là nguyên nhân đột quỵ thiếu máu não. Bệnh thường gặp ở người 65 tuổi trở lên hoặc có bệnh nền tim mạch. Yếu tố nguy cơ bao gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, hút thuốc lá, béo phì, tiền sử đột quỵ. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, phần lớn trường hợp chỉ phát hiện khi có biến cố thần kinh như thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ. Triệu chứng điển hình gồm yếu liệt nửa người, méo miệng, khó nói, nói ngọng, mất thị lực thoáng qua, đau đầu, chóng mặt, ngất xỉu.

Bác sĩ Vinh khuyến nghị người có yếu tố nguy cơ nên khám tim mạch định kỳ. Siêu âm Doppler động mạch cảnh là phương pháp sàng lọc không xâm lấn cho thấy sự chuyển động của máu qua động mạch nhằm xác định có hẹp hay tắc nghẽn không. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm chụp cộng hưởng từ, chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp mạch số hóa xóa nền... để đánh giá chính xác mức độ hẹp. Mục tiêu trong điều trị bệnh là phòng ngừa đột quỵ.

Phòng ngừa hoặc làm chậm tiến triển của bệnh bằng cách thay đổi chế độ ăn uống lành mạnh, bổ sung rau xanh, trái cây, hạn chế muối và chất béo có hại. Tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng hợp lý, không hút thuốc lá, kiểm soát tốt bệnh nền (nếu có).

*Tên người bệnh đã được thay đổi