Hạ đường huyết do tiêm insulin sai cách

Bà Bình, 73 tuổi, bệnh tiểu đường type 2, tự tiêm insulin vào cùng một vị trí trên bụng suốt 6 tháng dẫn đến hạ đường huyết nặng.

Bà Bình bị tiểu đường 14 năm, kiểm soát bệnh bằng thuốc uống. 6 tháng trước, đường huyết bà không ổn định, bác sĩ chỉ định điều trị bằng insulin. Bà tiêm thuốc đúng giờ, đều đặn mỗi ngày cùng một vị trí trên bụng. Lần này sau khi tự tiêm insulin vào vùng bụng, bà bị vã mồ hôi, mệt lả, da tái nhợt rồi ngất xỉu, tiêu tiểu không tự chủ, được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

Kết quả kiểm tra cho thấy đường huyết của bà chỉ còn 43 mg/dL, thấp hơn nhiều so với ngưỡng an toàn. Bác sĩ chẩn đoán bà bị hạ đường huyết nặng gây rối loạn ý thức, chỉ định truyền dung dịch glucose ưu trương, theo dõi huyết áp, nhịp tim và hô hấp.

Tiến sĩ, bác sĩ Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, cho biết bà Bình không tiêm quá liều, không dùng sai loại insulin cũng không bỏ bữa trước khi tiêm. Tuy nhiên, người bệnh có một vùng phì đại mô mỡ dưới da do chỉ tiêm insulin vào cùng một vị trí suốt 6 tháng.

Theo bác sĩ Hoàng, đây là biến chứng khá phổ biến ở người điều trị insulin kéo dài nhưng thường khó nhận biết nếu không kiểm tra kỹ vùng tiêm. Khi insulin liên tục được tiêm vào cùng một vị trí, mô mỡ dưới da dày lên, làm thuốc hấp thu không ổn định, có lúc quá chậm, có lúc quá nhanh. Hệ quả là đường huyết dao động bất thường, tăng nguy cơ tăng đường huyết lẫn hạ đường huyết.

Theo bác sĩ Hoàng, hạ đường huyết xảy ra khi nồng độ glucose trong máu giảm xuống dưới 70 mg/dL. Đây là biến chứng thường gặp nhất ở người bệnh tiểu đường điều trị bằng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết.

Khi đường huyết bắt đầu giảm, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đói cồn cào, run tay, vã mồ hôi, tim đập nhanh, hoa mắt hoặc chóng mặt. Nếu không được xử trí kịp thời, não không được cung cấp đủ glucose để hoạt động, dẫn đến lú lẫn, nói khó, mất ý thức, co giật, hôn mê.

Sau khi được điều chỉnh phác đồ điều trị và hướng dẫn lại kỹ thuật tiêm insulin, bà Bình ổn định sức khỏe, đường huyết được kiểm soát tốt hơn, xuất viện.

Theo bác sĩ Hoàng, tiêm sai kỹ thuật khá phổ biến song nhiều người bệnh tiểu đường chỉ quan tâm đến việc tiêm đúng liều, đúng giờ. Trong khi đó, các yếu tố này đều quan trọng như nhau để kiểm soát đường huyết an toàn.

Các vị trí tiêm insulin được khuyến cáo gồm bụng, mặt trước ngoài đùi, mặt sau cánh tay và mông. Trong đó, vùng bụng thường được ưu tiên vì insulin hấp thu ổn định và thuận lợi cho việc luân chuyển vị trí tiêm. Người bệnh nên thay đổi vị trí sau mỗi lần tiêm, không tiêm lặp đi lặp lại vào cùng một điểm, tránh tiêm quá gần rốn.

Người bệnh cần sử dụng kim tiêm đúng kích thước theo hướng dẫn của bác sĩ, thay kim sau mỗi lần tiêm để hạn chế nhiễm trùng, bảo đảm lượng insulin được đưa vào cơ thể chính xác. Người gầy hoặc sử dụng kim dày nên véo nhẹ nếp da khi tiêm để tránh đưa thuốc vào cơ thay vì lớp mỡ dưới da.

Bác sĩ Hoàng khuyến cáo, người bệnh tiểu đường điều trị bằng insulin nên tái khám định kỳ để bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị, đồng thời kiểm tra vùng tiêm nhằm phát hiện sớm các biến chứng như phì đại mô mỡ.