Thậm chí, một số đồ uống phổ biến như nước ngọt có gas, trà sữa, nước tăng lực hay sản phẩm gắn mác “zero calo” nếu tiêu thụ thường xuyên có thể tạo gánh nặng cho gan và thận.
Đồ uống nhiều đường: Gánh nặng chuyển hóa cho gan
Theo nhiều nghiên cứu quốc tế, tiêu thụ đồ uống chứa nhiều đường bổ sung có liên quan đến rối loạn chuyển hóa và gia tăng nguy cơ bệnh mạn tính. Một chai nước ngọt 500ml có thể chứa lượng đường tương đương khoảng 14 viên đường nhỏ. Khi nạp vào cơ thể, gan phải liên tục chuyển hóa lượng đường này. Phần dư thừa dễ tích tụ thành mỡ, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu – tình trạng đang ngày càng phổ biến ở người trẻ.
Khi gan hoạt động quá tải trong thời gian dài, chức năng giải độc và chuyển hóa cũng suy giảm, kéo theo cảm giác mệt mỏi, uể oải dù ngủ đủ giấc.
“Bẫy” nước ngọt không calo và chất tạo ngọt nhân tạo
Không ít người chuyển sang dùng sản phẩm ghi “ít đường”, “không calo” với hy vọng an toàn hơn. Tuy nhiên, những sản phẩm này thường chứa chất tạo ngọt nhân tạo như aspartame hoặc acesulfame K.
Một số nghiên cứu cho thấy việc sử dụng thường xuyên các chất tạo ngọt tổng hợp có thể ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột và quá trình chuyển hóa glucose. Thận – cơ quan chịu trách nhiệm lọc và đào thải chất cặn – cũng phải làm việc nhiều hơn để xử lý các hợp chất này.
Dù các chất tạo ngọt được phép sử dụng trong giới hạn an toàn, việc lạm dụng hàng ngày vẫn có thể gây áp lực lên hệ thống chuyển hóa, đặc biệt ở người có bệnh nền.
Phụ gia và phốt phát: Nguy cơ tiềm ẩn với thận
Ngoài đường và chất tạo ngọt, nhiều loại nước đóng chai còn chứa phốt phát và các phụ gia giúp tăng vị, kéo dài thời hạn sử dụng. Khi nạp quá nhiều phốt phát, cơ thể có thể mất cân bằng canxi – phốt pho, ảnh hưởng đến xương và chức năng thận.
Ở người mắc bệnh thận mạn, kiểm soát lượng phốt pho trong chế độ ăn uống là yếu tố đặc biệt quan trọng. Do đó, thói quen uống nước ngọt mỗi ngày có thể khiến tình trạng bệnh tiến triển nhanh hơn.
Cơ thể phát tín hiệu cảnh báo ra sao?
Gan và thận là hai cơ quan thầm lặng, ít khi “kêu cứu” ồn ào. Tuy nhiên, cơ thể vẫn có những dấu hiệu sớm mà nhiều người thường bỏ qua.
Cảm giác mệt mỏi kéo dài, tiểu đêm nhiều lần, da đổ dầu vùng trán nhưng khô bong hai má, hay chỉ số acid uric tăng cao trong xét nghiệm máu… đều có thể liên quan đến rối loạn chuyển hóa. Mức lọc cầu thận giảm dưới 90 ml/phút cũng là cảnh báo hệ thống lọc của cơ thể đang gặp vấn đề.
Dù các triệu chứng này không chỉ do đồ uống gây ra, nhưng thói quen tiêu thụ quá nhiều nước ngọt chắc chắn là yếu tố nguy cơ cần xem xét.
Làm gì để giảm gánh nặng cho gan và thận?
Các chuyên gia khuyến nghị nên bắt đầu bằng việc đọc kỹ bảng thành phần. Nếu ba vị trí đầu tiên xuất hiện siro fructose, đường bổ sung hoặc nhiều phụ gia tổng hợp, bạn nên cân nhắc hạn chế.
Nước lọc vẫn là lựa chọn an toàn và hiệu quả nhất. Để tránh nhàm chán, có thể thêm vài lát chanh, lá bạc hà hoặc sử dụng trà nhạt không đường. Những lựa chọn này giúp bổ sung chất chống oxy hóa tự nhiên mà không tạo gánh nặng đường.
Bên cạnh đó, nên chia nhỏ lượng nước uống trong ngày thay vì dồn uống quá nhiều cùng lúc. Uống một cốc nước ấm vào buổi sáng sau khi thức dậy, bổ sung nước trước bữa ăn khoảng 30 phút và hạn chế nước ngọt vào buổi chiều tối là cách duy trì “nhịp sinh học” hợp lý cho cơ thể.
Bảo vệ gan thận bắt đầu từ thói quen nhỏ
Gan mỗi giờ lọc hàng trăm ml máu, thận mỗi phút xử lý hơn một lít dịch cơ thể. Hai cơ quan này hoạt động bền bỉ nhưng không phải vô hạn.
Giữa vô vàn lựa chọn bắt mắt trên kệ hàng, đôi khi quay về với một ly nước lọc đơn giản lại là cách bảo vệ sức khỏe bền vững nhất. Giảm tiêu thụ đồ uống nhiều đường không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn góp phần phòng ngừa các bệnh lý chuyển hóa, bảo vệ gan và thận lâu dài.
