Mỗi tháng buồng trứng thường phóng thích một nang noãn (trứng) trưởng thành. Tuy nhiên, quá trình này có thể bị gián đoạn khiến vòng kinh vẫn xuất hiện chảy máu như bình thường nhưng buồng trứng không có trứng rụng.
BS.CKII Nguyễn Hoàng Tùng, Đơn vị Sản Phụ khoa, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết có nhiều nguyên nhân dẫn đến chu kỳ không rụng trứng, phổ biến là rối loạn nội tiết do trục dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng hoạt động bất thường. Hội chứng buồng trứng đa nang, rối loạn tuyến giáp, suy buồng trứng sớm, tác dụng phụ của thuốc, căng thẳng kéo dài, thay đổi cân nặng, tập luyện quá mức cũng là yếu tố nguy cơ.
Tình trạng này khá phổ biến nhưng thường bị bỏ qua do triệu chứng không rõ ràng. Nhiều phụ nữ chỉ phát hiện khi gặp khó mang thai. Bác sĩ Tùng chỉ ra một số dấu hiệu nhận biết dưới đây.
Rối loạn chu kỳ kinh nguyệt
Chu kỳ kinh nguyệt khỏe mạnh thường kéo dài 21-35 ngày, lặp lại tương đối đều đặn. Sau khi trứng rụng, phần còn lại của nang noãn sẽ hình thành hoàng thể, tiết hormone progesterone giúp ổn định, điều hòa sự bong tróc của niêm mạc tử cung.
Khi không rụng trứng, cơ thể thiếu progesterone, khiến chu kỳ trở nên thất thường. Nếu chu kỳ liên tục ngắn hơn 21 ngày, dài hơn 35 ngày hoặc thậm chí vô kinh, nguy cơ cao buồng trứng không phóng noãn. Đây là biểu hiện trục nội tiết bị gián đoạn, khiến nang trứng không phát triển hoặc không thể rụng.
Lượng máu kinh bất thường
Một số phụ nữ vẫn có kinh nguyệt đều nhưng thực chất không rụng trứng. Khi đó, niêm mạc tử cung chịu tác động kéo dài của estrogen sẽ dày lên theo thời gian. Đến một ngưỡng nhất định, lớp niêm mạc này không còn được nuôi dưỡng tốt và bong ra, gây chảy máu giống kinh nguyệt.
Do thiếu progesterone để ổn định niêm mạc, tình trạng bong tróc diễn ra không đồng bộ, dẫn đến lượng máu kinh bất thường. Có người chỉ ra máu ít, khoảng 1-2 ngày, trong khi người khác lại ra nhiều hoặc kéo dài hơn một tuần.
Bác sĩ Trung tâm Sản Phụ khoa đang thăm khám cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội
Không có khí hư đặc trưng
Trong chu kỳ bình thường, khi gần đến ngày rụng trứng, nồng độ estrogen tăng cao kích thích cổ tử cung tiết nhiều dịch nhầy. Dịch này thường trong, dai, trơn, có thể kéo sợi như lòng trắng trứng, giúp tinh trùng di chuyển thuận lợi. Ngược lại, nếu vùng kín luôn khô hoặc dịch nhầy ít, đặc, không thay đổi theo chu kỳ, đây có thể là dấu hiệu cho thấy không xảy ra rụng trứng.
Không thay đổi nhiệt độ cơ thể
Sau khi trứng rụng, progesterone làm nhiệt độ cơ thể cơ bản tăng nhẹ khoảng 0,3-0,5 độ C. Sự thay đổi này tạo nên hai pha rõ rệt trong biểu đồ thân nhiệt. Ở chu kỳ không rụng trứng, hiện tượng tăng nhiệt không xuất hiện, khiến biểu đồ nhiệt độ gần như không có sự phân tách giữa nửa đầu và nửa sau chu kỳ.
Không có triệu chứng tiền kinh nguyệt
Ở chu kỳ có rụng trứng, nhiều phụ nữ có thể cảm nhận dấu hiệu như đau nhẹ giữa chu kỳ, đau tức ngực, chướng bụng, đau lưng hoặc thay đổi tâm trạng trước kỳ kinh. Ngược lại, ở chu kỳ không phóng noãn, cơ thể không trải qua sự biến động nội tiết rõ rệt nên các triệu chứng này thường không xuất hiện hoặc rất mờ nhạt.
Rối loạn nội tiết như mụn trứng cá, rậm lông, tăng cân, khó kiểm soát cân nặng hoặc rụng tóc cũng có thể gợi ý tình trạng không rụng trứng.
Về lâu dài, dấu hiệu rõ ràng nhất là khó có thai. Bác sĩ Tùng khuyên nếu quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai trong 6-12 tháng nhưng chưa có thai, nhất là khi kèm bất thường kinh nguyệt, phụ nữ nên đi khám phụ khoa để kiểm tra chức năng rụng trứng.
Để chẩn đoán, bác sĩ thường kết hợp nhiều phương pháp như siêu âm theo dõi nang noãn, xét nghiệm hormone (FSH, LH, progesterone, prolactin) hoặc sử dụng que thử rụng trứng để phát hiện đỉnh LH. Việc phát hiện sớm giúp xác định nguyên nhân, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
