Một xu hướng đáng lo ngại đang được các nhà khoa học dần làm rõ: Tỷ lệ tử vong do ung thư đại trực tràng ở người trẻ tuổi đang tăng lên, và phần lớn rơi vào một nhóm dân số cụ thể.
Trước đây, căn bệnh này chủ yếu gặp ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, hiện nay, ung thư đại trực tràng đã vượt qua ung thư vú và ung thư não để trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do ung thư ở người Mỹ dưới 50 tuổi.
Tỷ lệ tử vong do ung thư đại trực tràng đang gia tăng ở người trẻ: Nhóm không học đại học chịu ảnh hưởng nặng nề. Ảnh: AI
Phân tích dữ liệu từ hơn 101.000 trường hợp tử vong ở người từ 25 đến 49 tuổi thời gian từ năm 1994 - 2023, các nhà nghiên cứu phát hiện sự gia tăng này gần như chỉ xảy ra ở những người không có bằng đại học.
Cụ thể, trong nhóm không có bằng cử nhân, tỷ lệ tử vong tăng từ khoảng 4 lên 5,2 ca trên 100.000 người. Trong khi đó, ở nhóm có trình độ đại học trở lên, con số này gần như không thay đổi, duy trì ở mức khoảng 2,7 ca trên 100.000 người. Khoảng cách tử vong giữa hai nhóm đã gần như tăng gấp đôi kể từ giữa những năm 1990.
Các chuyên gia nhấn mạnh, tấm bằng đại học không phải là “lá chắn” trực tiếp chống lại bệnh tật, nhưng nó phản ánh nhiều yếu tố quan trọng liên quan đến sức khỏe. Trình độ học vấn thường gắn liền với thu nhập, điều kiện sống và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.
Những người không học đại học có xu hướng làm các công việc thu nhập thấp, ít hoặc không có bảo hiểm y tế, khó tiếp cận các dịch vụ khám sàng lọc và chăm sóc dự phòng. Điều này khiến bệnh dễ bị phát hiện muộn, khi đã ở giai đoạn tiến triển.
Không chỉ vậy, họ cũng thường đối mặt với nhiều yếu tố nguy cơ khác trong cuộc sống hàng ngày. Trình độ học vấn thấp có thể đi kèm với hạn chế về hiểu biết sức khỏe, khiến việc nhận diện triệu chứng và tiếp cận hệ thống y tế trở nên khó khăn hơn.
Bên cạnh đó, môi trường sống cũng là một yếu tố đáng chú ý. Nhóm này có nhiều khả năng sinh sống ở khu vực ô nhiễm hơn, ít lựa chọn thực phẩm lành mạnh và thiếu không gian vận động thể chất. Tỷ lệ hút thuốc cao hơn và áp lực tài chính kéo dài cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.
Dù nguyên nhân chính xác khiến ung thư đại trực tràng gia tăng ở người trẻ vẫn đang được nghiên cứu, các yếu tố như chế độ ăn uống kém lành mạnh, tiếp xúc với ô nhiễm và trì hoãn điều trị được xem là những tác nhân quan trọng.
Theo ước tính, đến năm 2026, Mỹ sẽ ghi nhận hơn 158.000 ca mắc mới ung thư đại trực tràng và khoảng 55.000 ca tử vong. Đáng chú ý, gần một nửa số ca chẩn đoán sẽ xảy ra ở người dưới 65 tuổi - một sự thay đổi lớn so với trước đây.
Trước thực tế này, các chuyên gia đã khuyến nghị hạ độ tuổi tầm soát từ 50 xuống 45. Đồng thời, người trẻ được khuyến cáo không nên chủ quan với các dấu hiệu như thay đổi thói quen đi tiêu, đau bụng kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, có máu trong phân hoặc mệt mỏi dai dẳng.
Thực tế cho thấy, 3 trong 4 bệnh nhân dưới 50 tuổi được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Với ung thư, phát hiện sớm luôn là yếu tố quyết định. Nhận biết triệu chứng và chủ động tầm soát có thể là chìa khóa giúp giảm nguy cơ tử vong.
