Cây núc nác (còn gọi là quao, hoàng bá nam, mộc hồ điệp...) có tên khoa học là Oroxylum indicum, thuộc họ chùm ớt (Bignoniaceae). Đây là loài cây thân gỗ quen thuộc tại các vùng nông thôn và trung du miền núi Việt Nam, rất dễ nhận biết với quả dài tựa thanh kiếm.
Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, trong ẩm thực vùng Tây Bắc, quả núc nác non được dùng để chế biến món nộm nổi tiếng. Bên cạnh đó, hoa của cây thường được nhồi thịt còn lá non đem xào tỏi. Các bộ phận này khi ăn đều mang vị đắng và hương thơm đặc trưng.
Theo y học cổ truyền, núc nác có vị đắng, tính mát. Vỏ thân cây là bộ phận được dùng chính trong y học cổ truyền, xếp vào nhóm thanh nhiệt, tiêu viêm, giải độc và chống dị ứng.
Trong thực tế đời sống, người dân thường sắc vỏ thân núc nác lấy nước uống hoặc phối hợp vào các bài thuốc trị viêm xoang, viêm da, mề đay, dị ứng. Ngoài ra, dược liệu này còn cải thiện các triệu chứng viêm mũi xoang, viêm họng, ho, đồng thời giúp hỗ trợ tiêu hóa, giảm đau bụng do viêm nhẹ.
Không chỉ dựa trên kinh nghiệm dân gian, núc nác là một trong những dược liệu được nghiên cứu dưới góc nhìn của y học hiện đại. Theo đó, các phân tích khoa học cho thấy, cây núc nác chứa nhiều flavonoid quý như: baicalein, chrysin, oroxylin A cùng các hợp chất có hoạt tính sinh học mạnh mẽ khác.
TS Ngô Đức Phương thông tin: “Các nghiên cứu thực nghiệm và ứng dụng lâm sàng tại Việt Nam ghi nhận núc nác có tác dụng chống viêm, chống dị ứng, kháng khuẩn và ức chế phản ứng histamin. Dược liệu này cho hiệu quả cao trong việc hỗ trợ điều trị viêm mũi dị ứng, viêm xoang, giảm nhanh các triệu chứng ngứa, viêm da dị ứng”.
TS Ngô Đức Phương cũng khuyến cáo người dân không lạm dụng do núc nác có tính mát, người có thể trạng tỳ vị hư hàn (hay lạnh bụng, tiêu chảy) chỉ nên dùng với liều lượng vừa phải, tránh dùng liều cao kéo dài.
Đáng chú ý, loại cây này không thể thay thế thuốc điều trị chuyên khoa trong các trường hợp dị ứng nặng hoặc nhiễm trùng nặng. Khi gặp các triệu chứng cấp tính, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
