Tự ý ngưng thuốc và hậu quả nặng nề
Khoa Cấp cứu của Bệnh viện đa khoa Quảng Nam vừa tiếp nhận bệnh nhân T.M.T (46 tuổi) nhập viện trong tình trạng đau ngực dữ dội. Các bác sĩ chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp.
Kết quả chụp mạch vành cho thấy tổn thương xơ vữa nặng, kèm huyết khối gây tắc mạch cấp tính. Bệnh nhân đã được đặt stent động mạch vành để tái thông dòng máu, kịp thời cứu cơ tim.
Đáng chú ý, cách đây 3 năm, trong một lần khám sức khỏe định kỳ, anh T. từng được phát hiện tăng LDL-cholesterol. Tuy nhiên, do không có triệu chứng rõ ràng, anh cho rằng "mỡ máu hơi cao cũng không sao", chỉ điều chỉnh ăn uống trong thời gian ngắn rồi bỏ qua, không tái khám và không điều trị.
Các bác sĩ Khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện đa khoa Quảng Nam đang can thiệp đặt stent cho bệnh nhân nhồi máu cơ tim
ẢNH: BẢO HƯNG
Theo các bác sĩ, đây không phải trường hợp cá biệt. Xơ vữa động mạch tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Khi mảng xơ vữa nứt vỡ, cục máu đông hình thành nhanh chóng, gây tắc mạch cấp - dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Nếu kiểm soát tốt LDL-cholesterol từ sớm, nguy cơ này có thể giảm đáng kể.
Một trường hợp khác là nữ bệnh nhân H.T.H (60 tuổi), có tiền sử rối loạn lipid máu và từng điều trị đều đặn. Sau thời gian dùng thuốc, các chỉ số lipid đạt mục tiêu. Nghĩ rằng bệnh đã khỏi, bà tự ý ngưng thuốc và không tái khám suốt hơn 2 năm.
Lần này, bà nhập viện trong tình trạng liệt nửa người trái, méo miệng và được chẩn đoán đột quỵ não do tắc mạch. Kết quả xét nghiệm cho thấy LDL-cholesterol tăng cao trở lại.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Lương Quang, Trưởng khoa Nội tim mạch, cho biết rối loạn lipid máu thường là bệnh mạn tính. Thuốc không nhằm "chữa khỏi" hoàn toàn mà giúp duy trì các chỉ số ở mức an toàn lâu dài để phòng ngừa biến cố tim mạch. Việc tự ý ngưng thuốc có thể khiến mỡ máu tăng trở lại, làm mất hiệu quả bảo vệ tim mạch trước đó.
Những hiểu lầm phổ biến cần thay đổi
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Lương Quang cho rằng chỉ xét nghiệm mỡ máu một lần là chưa đủ, bởi các chỉ số lipid có thể thay đổi theo thời gian, chịu ảnh hưởng của chế độ ăn uống, vận động, bệnh lý đi kèm và thuốc. Người có yếu tố nguy cơ tim mạch cần được theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Theo bác sĩ Lương Quang, LDL-cholesterol mới là mục tiêu điều trị chính vì liên quan trực tiếp đến quá trình xơ vữa động mạch. HDL-C thấp và triglyceride cao cũng làm gia tăng nguy cơ. Việc đánh giá nguy cơ tim mạch cần dựa trên toàn bộ hồ sơ lipid và các yếu tố đi kèm như tăng huyết áp, tiểu đường, hút thuốc lá…
Trưởng khoa Nội tim mạch khẳng định rối loạn lipid máu có thể gặp ở mọi lứa tuổi, kể cả người trẻ, đặc biệt trong bối cảnh lối sống ít vận động, ăn nhiều chất béo bão hòa, đường và thức ăn nhanh. Một số trường hợp có yếu tố di truyền còn xuất hiện từ rất sớm.
Để điều trị hiệu quả, cần kết hợp thuốc (khi có chỉ định) với thay đổi lối sống như ăn uống lành mạnh, giảm chất béo bão hòa, tăng rau xanh - cá - ngũ cốc nguyên hạt; tập thể dục đều đặn, kiểm soát cân nặng, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia.
Rối loạn lipid máu thường là tình trạng mạn tính. Khi các chỉ số trở về bình thường không đồng nghĩa có thể tự ý ngưng thuốc. Việc điều chỉnh liều hoặc dừng sử thuốc phải theo chỉ định và sự theo dõi của bác sĩ.
Bác sĩ Lương Quang cho biết các nghiên cứu lớn trên thế giới cho thấy lợi ích của statin trong giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và tử vong tim mạch vượt trội so với nguy cơ tác dụng phụ - vốn hiếm gặp và có thể kiểm soát. Vì vậy, lợi ích điều trị cao hơn rất nhiều so với nguy cơ.
Bác sĩ Lương Quang cảnh báo rối loạn mỡ máu là "kẻ thầm lặng" nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu chủ động tầm soát định kỳ, đặc biệt ở người trên 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ. Ngoài ra, cần đánh giá toàn diện nguy cơ tim mạch thay vì chỉ nhìn một chỉ số đơn lẻ; đồng thời duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn, giữ cân nặng hợp lý.
"Nhồi máu cơ tim và đột quỵ không phải những biến cố bất ngờ hoàn toàn, mà thường là hậu quả của quá trình xơ vữa động mạch kéo dài nhiều năm. Hiểu đúng về rối loạn mỡ máu và hành động sớm chính là chìa khóa để phòng ngừa biến cố tim mạch nghiêm trọng, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình", bác sĩ Quang nhấn mạnh.
